Terroristen kunnen het: de springstof TATP maken

Bij vrijwel alle recente aanslagen hebben terroristen de springstof TATP gebruikt. Zij hebben het vakmanschap ontwikkeld dat nodig is om het in te zetten.

Is weer TATP als explosiemiddel gebruikt? Daaraan hoeft nauwelijks getwijfeld te worden. De springstof TATP is het handelsmerk geworden van terroristen gelieerd aan IS of andere islamitische groeperingen. Palestijnse zelfmoordcommando’s gebruikten in het verleden bijna altijd TATP voor hun dodelijke acties in Israël. Voor de aanslagen in Londen, juli 2005, werd dezelfde stof ingezet. De ‘shoe bomber’ Richard Reid (die een vliegtuig van American Airlines wilde opblazen) had in december 2001 ongeveer 100 gram TATP in zijn schoen verstopt.

Juist het afgelopen weekend citeerde The New York Times uitputtend uit een rapport dat de Franse politie na de november-aanslagen in Parijs had opgesteld. In alle bomgordels die tot explosie waren gebracht was TATP als springstof gebruikt. Toen de Belgische politie in december bij haar zoektocht naar de Parijse terroristen invallen deed in een Brussels appartement werden daar sporen van dezelfde stof gevonden. In de afgelopen weken was dat opnieuw het geval.

De pijnlijke waarheid is dat IS-terroristen de veilige productie van een uiterst gevaarlijke springstof onder de knie hebben. En ook: dat het veel makkelijker is om TATP te maken dan een stof als ecstasy.

TATP (tri-aceton-tri-peroxide, acetonperoxide of peroxyaceton) dankt zijn populariteit aan de eenvoudige en gangbare grondstoffen waaruit het te bereiden valt: aceton, waterstofperoxide (30 procent) en zwavelzuur van accuzuur-kwaliteit. Worden deze ingrediënten in de juiste verhoudingen gemengd en daarbij voortdurend goed gekoeld dan zetten zich in de oplossing op den duur witte kristallen af. Dat is het TATP. Aanwijzingen voor de synthese zijn in veelvoud op internet te vinden, in Nederland hebben zelfs scholieren de stof geproduceerd: omdat ze dat leuk vonden.

De productie is meer dan levensgevaarlijk omdat TATP, zoals het beruchte nitroglycerine uit de negentiende eeuw, bijzonder gevoelig is voor slag of stoot of voor hitte. In dat verband is de springstof lang ‘de moeder van Satan’ genoemd. Er hebben zich in de beginjaren van het gebruik, vooral in Palestijnse bomfabriekjes, veel ongelukken mee voorgedaan. TATP moet ‘gestabiliseerd’ worden om het veilig te kunnen gebruiken, zoals aan nitroglycerine destijds door Alfred Nobel diatomeeënaarde werd toegevoegd. Het ‘vakmanschap’ van de terroristische bommenmakers zou liggen bij de betrouwbare stabilisatie van TATP. Richard Reid had zijn TATP gemengd met een andere springstof.

Zoals dat bij bijna alle explosieven het geval is wordt TATP tot ontploffing gebracht door een inleidende explosie van een of meer elektrische ontstekers. Terroristen maken bijna altijd gebruik van de bekende rechthoekige 9 volt-batterijen voor de benodigde elektriciteit. De batterijen worden na de aanslag vaak min of meer ongeschonden teruggevonden, soms in het lichaam van de zelfmoordterrorist.

Het moeilijkst blijken terroristen nog aan betrouwbare ontstekers te kunnen komen. Dat is ook beschreven in het verslag waaruit de New York Times citeerde. Op YouTube zijn in de ‘how to ’en ‘do-it-yourself’-sfeer gedetailleerde aanwijzingen te vinden voor het zelf maken van ‘blasting caps’, maar ook dat karwei is heel gevaarlijk (want de ontstekers bevatten zelf explosieve stoffen). Ook is het technisch gecompliceerd. Om het verwoestende effect van de ontploffing te vergroten monteren terroristen vaak zware kogellagerkogels, bouten of spijkers om hun explosieven. Ook die worden teruggevonden.