Column

Obama’s gok: toenadering tot Cuba werkt beter dan isolement

Toenadering werkt beter dan isolement. Dat is de boodschap die president Obama komt onderstrepen met zijn bezoek aan Havana, het eerste van een zittende Amerikaanse president sinds 1928. Amerika en Cuba deden elkaar in de ban na het omverwerpen van een Amerikaanse stroman door Fidel Castro in 1959, de mislukte tegencoup in de Varkensbaai, en de rakettencrisis van 1962, het heetste moment van de Koude Oorlog. Obama heeft de wederzijdse onverzettelijkheid na een halve eeuw weten te doorbreken. De publieke opinie bood genoeg draagvlak. En het komt Amerika goed uit in zijn relatie met landen in Latijns-Amerika. Een buitenlands succes op de valreep van Obama’s ambtstermijn.

Cuba is geschrapt uit de lijst van landen die terrorisme steunen. De diplomatieke betrekkingen zijn in 2014 hersteld. Cubanen kunnen makkelijker naar Amerika bellen en – soms – reizen. Amerikaanse toeristen en hun Yankee dollar zijn welkom. Beide landen werken samen op neutrale terreinen als milieu. Maar overdracht van de basis Guantánamo Bay, die de VS er sinds 1898 hebben, nu bekend van de terreurgevangenis, blijft onbespreekbaar.

Een Amerikaanse hotelketen, Starwood, was zondag het eerste Amerikaanse bedrijf sinds ‘de revolutie’ dat een contract sloot met de Cubaanse autoriteiten, voor de modernisering van een reeks hotels. Honderden andere bedrijven staan te trappelen om het land binnen te trekken dat een monument van achterstallig onderhoud is. Die beweging is onomkeerbaar, denkt Obama; hij zei dat zijn opvolger, ook als het een Republikein is, het handelsembargo volledig zal beëindigen.

Obama’s axioma dat economische interactie leidt tot politieke souplesse van de socialistische Castro’s moet blijken. De Cubaanse politie arresteerde zondag tientallen leden van de zogeheten Damas de Blanco (Dames in het Wit), echtgenoten van politieke gevangenen die wekelijks demonstreren. Een hoge Cubaanse ambtenaar zei dat „interne aangelegenheden niet onderhandelbaar [zijn] met de VS”.

Amerika loopt het risico in Cuba opgezadeld te worden met de situatie van na het bezoek van president Nixon aan China in 1972. Dat resulteerde in economische openheid voor Amerikaanse en andere westerse bedrijven, maar de politieke repressie bleef.

Cuba is al langer een vakantieland voor westerse toeristen die er zwelgen in de idylle van rum, sigaren en de Buena Vista Social Club. Maar het is voorlopig ook een gevangenis, met zijn eigen bootvluchtelingendrama. Obama’s bezoek biedt hoop. Maar het is niet het Berlijnse-Muur-moment dat sommigen erin willen zien.