Ziek en zelfstandig? Dan is een broodfonds misschien iets voor jou

Wie vangt jou op als je als zzp’er ziek bent? Steeds meer zelfstandigen kiezen voor een broodfonds.

Illustratie: Roland Blokhuizen

Wie vangt jou op als je als zzp’er ziek bent? Normaal gesproken een arbeidsongeschiktheidsverzekering (aov), maar volgens Autoriteit Financiële Markten is slechts 23 procent van de zzp’ers ook echt verzekerd. Veel van hen vinden aov’s te duur en ergeren zich aan de kleine lettertjes in verzekeringscontracten.

Als alternatief worden in Nederland steeds meer broodfondsen opgericht. Het idee is dat een groep mensen die elkaar kent beter voor elkaar kan zorgen dan een anonieme verzekeringsmaatschappij. Maandelijks maken de twintig tot vijftig leden een bedrag over naar het fonds. Mocht een van hen door ziekte niet meer kunnen werken, dan “schenken” de anderen elk een klein bedrag.

Wat zijn de voordelen en waar liggen de risico’s in een broodfonds? Het broodfonds in drie punten:

1. Persoonlijk

Tekstschrijver Nelleke de Jong (52) werd door Kaas op Broodfonds opgevangen toen zij overspannen raakte en enkele maanden rust moest nemen:

“Ik had veel moeite om mij ziek te melden omdat ik het moeilijk vond om toe te geven dat ik mijzelf over de kop had gewerkt. Toen ik eenmaal bij het fonds had aangegeven dat ik overspannen was, kreeg ik gelijk een bos bloemen toegestuurd met een kaartje waarop stond ‘hier is een broodfonds voor’. Dat deed mij zo ontzettend goed.”

De Jong voelde wel enigzins een druk van andere leden om weer aan het werk te gaan, maar volgens haar legde ze die druk vooral zichzelf op. “Veel leden zeiden juist dat ik mijn tijd moest nemen.”

Bij bestuurslid Marieke van den Groenendaal van Brabants Brood hebben in twee en een half jaar vier leden zich een keer ziek gemeld. Fotograaf Erik van Vliet ervoer de steun die hij kreeg van Groenendaal en de andere leden als een “warm bad”. Volgens hem was er niemand wantrouwend over hoe ziek hij nou eigenlijk was, maar vonden mensen het juist fijn om te kunnen helpen.

Alle leden kiezen zelf de hoogte van de maandelijkse inleg, die kan variëren van een paar tientjes tot meer dan 100 euro per maand. Hoe meer iemand maandelijks inlegt, hoe meer aan hem “geschonken” wordt in geval van ziekte. Het geld dat een zieke ontvangt is afhankelijk van zijn eigen inleg en ligt tussen de 750 en 2500 euro per maand.

2. Poortwachters

Volgens de richtlijnen van de overkoepelende organisatie Broodfonds moet je om bij een broodfonds toegelaten te worden al mensen in het fonds kennen, een goed draaiende onderneming hebben en op dat moment gezond zijn. Maarten Post, voorzitter van Stichting ZZP Nederland, zegt dat de selectie streng kan zijn.

“Broodfondsen hebben poortwachters die bepalen wie er wel en niet mag meedoen. Als je aan kan tonen dat je geen verborgen risico’s hebt dan mag je er eventueel bij, maar als je chronisch ziek bent dan word je niet toegelaten. Op die manier heb je vooral solidariteit onder de zzp’ers met lage risico’s.”

Voormalig politicus Pieter Hilhorst is zelf een broodfonds gestart. Volgens hem heeft ZZP Nederland een verkeerd idee van solidariteit: “De essentie van een broodfonds is dat alle mensen samen de keuze maken om elkaar op te vangen als zij ooit ernstig ziek worden.  De deelnemers weten niet van te voren wie misschien ziek wordt: dat is solidariteit.”

3. Risico’s

Vanuit verschillende kanten wordt er gewaarschuwd voor de risico’s die bij broodfondsen komen kijken. Post van Stichting ZZP Nederland waardeert ieder initiatief om het risico op arbeidsongeschiktheid af te dekken, maar raadt zijn leden niet aan om in een broodfonds te stappen: “De kans bestaat dat drie mensen zich tegelijkertijd langdurig ziek melden, en dan is de pot al snel leeg.”

Mies Westerveld, hoogleraar sociaal verzekeringsrecht aan de Universiteit van Amsterdam, bevestigt dat de kans dat een broodfonds omvalt reëler is dan bij een aov. Het broodfonds is met name in de beginfase kwetsbaar, wanneer er nog nauwelijks een buffer is opgebouwd. Maar hier wordt volgens Biba Schoenmaker, een van de drie oprichters van Broodfonds, aan gewerkt:

“We hebben een samenwerkingsverband ontwikkeld tussen broodfondsen. Zo kunnen broodfondsen er voor kiezen om elkaar te ondersteunen, mochten zij met veel zieken te maken krijgen.”