De Schijf van Vijf is eigenlijk een ‘stip op de horizon’

Als iedereen gaat eten volgens nieuwe Schijf van Vijf, kan de supermarkt totaal op de schop.

Foto Gino Kleisen

In een buurt waarin iedereen volgens de nieuwe Schijf van Vijf eet, ziet de supermarkt er heel anders uit. Verdwenen is het gangpad met zakken chips en zoutjes. Weg zijn de kasten met koekjes en snoep en de schappen met vruchtensap, vruchtendrank en frisdrank – al of niet light. Het zuivelvak is misschien niet kleiner, maar wel uniformer. De bonte verzameling felgekleurde bakjes met zoete toetjes is weg. Magere en halfvolle melk, yoghurt en kwark overheerst. Zelfs de literpakken vla zijn er niet meer, nu mensen daar hooguit één schaaltje per week van willen eten.

Volgens de dinsdag 22 maart gepubliceerde nieuwe Schijf van Vijf valt vla in de categorie ‘weekkeuzes’. Dat zijn extraatjes waar mensen hooguit drie keer per week iets van nemen. De mogelijkheid om vla te nemen, wegen ze af tegen een glas wijn, een punt vlaai, een stroopwafel of een gehaktbal. De supermarktondernemer merkte al snel dat dat de doodsslag voor de traditionele Hollandse vanillevla was. Wel kon hij zijn groente- en fruitafdeling steeds verder uitbreiden.

Op de nieuwe Schijf van Vijf is geen plaats voor te vette, te zoete en te zoute producten. Er is geen ruimte voor voedingsmiddelen met veel calorieën, vergeleken met hun gehalte aan vitaminen, mineralen en andere nuttige voedingsstoffen. Op de website van de Schijf van Vijf staan dagmenu’s als voorbeeld. Hollands, maar ook Marokkaans, Turks, Surinaams, Frans en Italiaans.

Op de schijf staan groente, fruit, volkorengranen, wat mager vlees, wat eieren, wat vis, peulvruchten, ongezouten noten, olie, halvarine en magere of halfvolle, in ieder geval vrijwel ongezoete zuivelproducten.

Dat staat prominent in de supermarkt als iedereen volgens de Schijf eet. De spinazie mag best uit de diepvries komen. De bonen mogen in blik zitten. De soep in zakken. Maar zout, suiker en vet daarin moeten onder drempelwaarden liggen die het Voedingscentrum heeft opgesteld, zodat wij er niet te veel van binnen krijgen.

„Zo’n supermarkt zou heel mooi zijn”, zegt Astrid Postma, gezondheids- en voedingexpert van het Voedingscentrum die heeft gewerkt aan de nieuwe Schijf van Vijf uit kwam. „Het betekent dat 85 procent van de winkel vol staat met Schijf van Vijf producten. En ongeveer 15 procent van de schapruimte resteert voor de extra’s. Ik weet niet hoe die verdeling nu is, maar iedereen kan zien hoe groot de afdelingen met chips, frisdrank, snoep en chocola nu zijn.”

Die zijn ondergebracht in dag- en weekkeuzes die maar mondjesmaat een plaats hebben naast de gezonde voeding die op de schijf staat.

„Het doel dat de Schijf van Vijf stelt, is een stip op de horizon”, zegt Postma. De weg daarheen zal voor de meeste mensen bestaan uit veel kleine veranderingen naar een gezondere eetgewoonte. De nieuwe website rond de schijf, bereikbaar via voedingscentrum.nl, is daar helemaal op afgestemd.

Er is bijvoorbeeld een snelle test om te kijken hoeveel groente, fruit en volkorenproducten je nu eet. Hoeveel frisdrank je drinkt en hoeveel tussendoortjes je eet. Postma: „Afhankelijk van je antwoord komt er een verbeteringsvoorstel. Bijvoorbeeld ‘ga drie keer in de week volkorenbrood eten’ als je hebt opgegeven dat je witbrood eet. Als je je e-mailadres opgeeft krijg je herinneringen van de robot van het Voedingscentrum. „Hoe gaat het met je doel? Is het gelukt? Wil je je doel bijstellen?”

Ook liet het Voedingscentrum een tv-commercial maken, en filmpjes door YouTubers Defano Holwijn en De Cinemates. In een poging om ook jongeren te bereiken.