Michael deed het slimmer dan Paul

Michael Jackson leerde van Paul McCartney hoe je de rechten van songs koopt. En toen kocht hij de rechten van 251 Beatles-nummers.

Michael Jackson en Paul McCartney in de studio in 1980. Foto Getty Images

Het verhaal van een van de meest lucratieve zakentransacties uit de muziekgeschiedenis begint met een onschuldig gesprekje aan een dinertafel.

In mei 1981 logeerde Michael Jackson bij Paul McCartney thuis. In de Air Studios in Londen namen de twee popsterren samen het nummer ‘Say Say Say’ op, dat twee jaar later zou verschijnen op Pipes Of Peace, het vierde studioalbum van McCartney.

Op een avond liet de oud-Beatle een notitieboekje zien met alle liedjes waarvan hij de uitgaverechten had gekocht, songs van Buddy Holly onder meer. „This is the way to make big money”, hield McCartney zijn jonge vriend voor. „Iedere keer als iemand een van deze liedjes opneemt, krijg ik betaald. Iedere keer als een van deze liedjes op de radio te horen is of bij een concert wordt gespeeld, krijg ik betaald.”

Jackson luisterde geduldig en zei dat hij de nummers van The Beatles wilde kopen. McCartney moest daar om lachen: „Great. Good joke.”

Vier jaar later, in augustus 1985, deed Jackson wat hij had aangekondigd. Voor 47,5 miljoen dollar kocht hij ATV Music, een muziekuitgeverij met 4.000 songs, waaronder 251 liedjes van Lennon/McCartney, bijna het volledige Beatles-repertoire.

De transactie van zijn leven, bleek al snel. Tien jaar later had Jackson de investering er al dubbel en dwars uit. Hij had vele royalty’s geïnd en verkocht bovendien de helft van zijn rechten aan Sony, voor 90 miljoen dollar. Door enkele aankopen groeide de joint venture Sony/ATV Music uit tot een van de grootste muziekuitgeverijen ter wereld, met ruim 1 miljoen songs in portefeuille.

Vorige week kwam de grote klapper. Toen verkochten de erven van de in 2009 overleden Jackson de resterende helft van het bedrijf aan Sony. De opbrengst: 750 miljoen dollar (675 miljoen euro). In het Spotify-tijdperk zijn muziekrechten goud waard. De muziekrechten van Sony/ATV en EMI, een tweede uitgeverij in bezit van Sony, zorgen jaarlijks voor bijna 600 miljoen dollaar aan inkomsten.

Hey Jude

Het heeft Paul McCartney nooit lekker gezeten dat hij Jackson moest betalen als hij ‘Hey Jude’ of ‘Let It Be’ wilde spelen. In de talkshow van David Letterman vertelde hij zeven jaar geleden dat hij Jackson eens had gebeld in de hoop op een goede deal over zijn songs. Maar de Amerikaan ging daar niet op in en had McCartney geantwoord: „That’s just business, Paul.”

De Beatle had zijn kansen eerder verspeeld. Begin jaren tachtig kon hij de Beatles-songs terugkopen. Om er niet van beschuldigd te kunnen worden in zijn eentje de Lennon/McCartney-songs te hebben ingepikt, benaderde hij Yoko Ono, de weduwe van Lennon. Laten we samen een bod van 40 miljoen dollar op ATV Music uitbrengen, stelde hij voor. Maar daar voelde Ono niet voor. Zij wilde hooguit de helft van dat bedrag bieden, onthulde McCartney jaren later.

Zoals McCartney de rechten op zijn Buddy Holly-songs te gelde had gemaakt, zo verkocht Jackson de Beatles-songs aan films, commercials en theaterproducties. Toen hij hoorde dat McCartney daarover klaagde, zei Jackson tegen zijn medewerkers daar niks van te begrijpen. McCartney, volgens de jaarlijkse Rich List van de Sunday Times bijna miljardair, had zich zakelijker moeten opstellen, vond Jackson: „Als hij geen 47,5 miljoen dollar in zijn eigen liedjes wilde investeren, moet hij nu niet huilend naar mij toekomen.”

Van Jackson is vaak gezegd dat hij een gewiekst zakenman was. Zijn financieel adviseur Ivan Thornton zei eens tegen persbureau Bloomberg: „Michaels zakelijk inzicht was fascinerend. Samen gingen we op Wall Street naar afspraken met bankiers. Als ik het jargon voor hem had vertaald, begreep hij meteen hoe het zat.”

Toen Jackson zeven jaar geleden onverwachts overleed, liet hij niettemin voor een half miljard aan schulden na. De Jackson estate heeft die schuldenlast inmiddels weggepoetst.

Volgens The New York Times toucheerden de erven de afgelopen jaren voor 800 miljoen dollar aan inkomsten, onder meer door afspraken met Cirque du Soleil. Met de Sony-deal schiet de teller ver boven het miljard uit. Het is al vaker geconstateerd: in zakelijk opzicht is overlijden voor sommige artiesten een zeer winstgevende carrièrestap.

Voor McCartney zijn de kansen nog niet helemaal verkeken. In de Verenigde Staten kunnen tekstschrijvers 56 jaar na de oorspronkelijke publicatie de uitgaverechten van hun liedjes opeisen. Eind vorig jaar heeft McCartney een verzoek ingediend voor de 32 Beatleliedjes die in 2018 vrijvallen. Maar het gaat dan alleen om zijn deel van de uitgaverechten. Want Yoko Ono schijnt inmiddels een akkoord te hebben gesloten met Sony/ATV Music over Lennons deel van de songs.