Het plan-Samsom, niet het plan-Azmani

Op de vraag van een journalist of hij zijn inmiddels beruchte luchtbrugplan in de Volkskrant had gelanceerd in een poging zijn positie als PvdA-leider te versterken, reageerde Diederik Samsom vorige week met een droevige lach. „Wat is dat nou voor vraag?”, zei hij.

Het is het soort vraag dat politici altijd wordt gesteld. Niet naar de feiten, maar naar hun motief. De vraag impliceert wantrouwen en suggereert scherpzin.

Nou heb ik geen bijzondere sympathie voor Diederik Samsom of zijn partij, maar als het gaat over de oplossing van het vluchtelingenvraagstuk krijg ik de indruk dat hem tekort is gedaan.

Van columnist Bas Heijne mag hij opkrassen. „Een humanitair toneelstukje”, noemde de columnist het voorstel van de PvdA-fractieleider om Turkije tegemoet te komen door alvast te beginnen met het toelaten van Syrische vluchtelingen uit dat land. Het plan werd door de VVD met luid afgrijzen ontvangen en de PvdA stemde tegen een motie van GroenLinks die was geschreven met de woorden van Samsoms uitspraken in de Volkskrant. „Het is de ergste vorm van populisme”, schreef Heijne vorige week zaterdag. „Ik voel me daardoor besmeurd.”

‘Een knappe, creatieve oplossing’

Maar een week later ligt het akkoord er, inclusief de luchtbrug. En het lijkt toch verdomd precies op wat Diederik Samsom heeft voorgesteld en wat Rutte als EU-voorzitter de afgelopen maanden heeft besproken met de overige Europese leiders, of ten minste met de ‘gewillige landen’ uit Noordwest-Europa.

Het lijkt in elk geval niet op het voorstel van VVD’er Malik Azmani, die de vluchtelingen allemaal buiten Europa wilde houden en de regio wat geld wilde sturen om de opvang daar goed te regelen.

Afgelopen weekend hoorde ik dat er op 17 december een doorbraak was geweest. Die middag was er in de Oostenrijkse ambassade in Brussel een minitop van leiders van acht Europese lidstaten die zich de ‘Coalition of the Willing’ noemen. Merkel zat aan de lunch, haar Oostenrijkse collega Faymann, Zweden, België, Griekenland, nog een paar andere landen, en premier Rutte. Hij stelde het plan daar voor, zo vertelde iemand die erbij was, als het plan-Samsom. Dat was om te voorkomen dat de sociaal-democratische leiders zouden denken dat de veerboten die vluchtelingen per ommegaande terug zouden varen naar Turkije, een idee uit liberale koker was.

„Een knappe, creatieve oplossing”, zegt oud-diplomaat Pieter Feith als ik hem dit weekend in Den Haag spreek.

Het is het plan van Diederik Samsom. In Den Haag afgebrand, in Brussel op het schild gehesen.