Fijn als je me bij mijn naam noemt

Iemands naam kennen is een voorstadium van waardering, schrijft Marjoleine de Vos.

Waarom is het zo fijn als iemand je naam weet? Directeur Jos de Blok van Buurtzorg wordt geprezen om dat vermogen: dat hij de namen van medewerkers onthoudt. Je snapt meteen dát het fijn is, zonder direct te begrijpen waarom. Iedereen vindt het prettig als zijn naam is onthouden en gebruikt wordt. Je wordt gezien, dat zal het wel zijn. Wie mensen wil vernederen, neemt ze hun naam af, wie ze opnieuw wil laten beginnen, geeft ze een nieuwe naam. Blijkbaar vallen we op een of andere manier samen met onze naam, hoe algemeen die misschien ook is.

Er is dat mooie gedicht van Ida Gerhardt dat, hoe toepasselijk, Pasen heet, en waarin een kind ‘zondags getooid’ in een moestuintje staat en stralend wijst naar zijn naam „in sterkers gezaaid”. Alsof dat kind ineens tot bestaan is gekomen door het groen opgloeien van zijn naam. Dat ben ik. Ik besta.

Het lijkt dus logisch dat je een ander, zeker iemand die je mag of waardeert, bij zijn of haar naam noemt. Maar zo makkelijk is dat niet per se. Ik heb het jarenlang niet of nauwelijks voor elkaar gekregen, zeker niet als iemand het ongeluk had om een opmerkelijke naam te hebben, of eentje die merkwaardig uitgesproken werd of een afkorting. Immense gêne verhinderde het noemen van de naam.

Verlegenheid of schaamte is misschien een te sterke uitvergroting van de eigen persoon. We zijn geneigd het als een vorm van bescheidenheid op te vatten, maar als je er zelf last van hebt, oordeel je strenger. Jij denkt zeker dat iedereen op jou let, grom je dan later in gedachten. Je denkt zeker dat het ertoe doet dat jij het ongemakkelijk vindt. Misschien zou je eens aan de anderen kunnen denken?

Personen met veel zelfvertrouwen, gewoon veel, niet overdreven veel, zijn prettiger om mee om te gaan. Of die in ieder geval in de omgang hun onzekerheden achterwege laten. En die je dus zonder meer bij je naam noemen.

Mensen schijnen nergens zo slecht tegen te kunnen als niet gezien worden, genegeerd worden. Dat is heel makkelijk voorstelbaar. Je hele bestaan zou op losse schroeven komen te staan.

Een naam kennen is een soort voorstadium van waardering, zo zullen de medewerkers van Jos de Blok het ook wel voelen. Al doet menig politicus alsof mensen uitsluitend op geld lopen, waardering is minstens zo belangrijk. Geld is, behalve natuurlijk noodzakelijk om van te leven, bij voorkeur een manier om waardering uit te drukken, of de oprechtheid van de waardering te onderstrepen.

Dus niet zeggen dat zorg heel belangrijk is, maar dat we er helaas geen geld aan willen besteden. Wat de laatste tijd voortdurend in de krant staat.

Bij mij in het dorp gaan ze ook het mooie, niet verouderde, veel gebruikte bejaardenhuis met verzorgingsappartementen sluiten. Bejaarden zitten er vaak bij mensen die ze nog van vroeger kennen, wat fijn is. Oude mensen hebben steeds minder mensen om zich heen die ze bij hun voornaam noemen.

„Dit is een drama, dit is een zwarte dag”, zei de dorpswebsite. De wethouder vertelde dat hij ook van niets had geweten. De zorggroep die over het verzorgingshuis gaat moet ‘financieel weer gezond worden’. Er is geen geld meer voor verzorgingshuiszorg, mensen moeten gewoon thuis blijven wonen. En dus moeten de oude mensen verhuizen.

Verlos ons van de mensen die alles ‘gezonder’ willen maken behalve de mensen die ze niet bij hun namen kennen.