‘DWDD trekt Das Mag Uitgevers voor omdat Wynia medeoprichter is’

nrc.checkt Dat zei Eddy Esman van uitgeverij Ekstreem in een brief in de Volkskrant.

De aanleiding

Op 16 maart uitte Eddy Esman van de kleine uitgeverij Ekstreem in een brief in de Volkskrant zijn onvrede over het uitnodigingsbeleid van De Wereld Draait Door (DWDD). De voorkeur van het tv-programma ging volgens Esman opvallend vaak uit naar de schrijvers en werknemers van Das Mag, een in het najaar opgerichte literaire uitgeverij. Esman vond de verklaring in het feit dat Dieuwke Wynia, hoofdredacteur van DWDD, ‘medeoprichter’ is van de uitgeverij, waardoor zij er belang bij zou hebben om de uitgeverij voor te trekken.

Waar is het op gebaseerd?

Esman baseerde zich op een namenlijst die is opgenomen achterin de luxe editie van Schuld van Walter van den Berg. Esman, die onder meer een bibliografie van Arnon Grunberg maakte, kocht die luxe editie omdat Grunbergs naam in de uitgave voorkomt. Per telefoon zegt Esman: „Grunberg wordt achterin het boek vermeld onder de kop ‘Mede door deze platina en diamanten oprichters bestaat Das Mag Uitgevers’.

Het betreft een lijst van grofweg 1.400 namen. De naam van Dieuwke Wynia staat daar ook tussen. Volgens Esman betekent dit dat Wynia ‘mede-oprichter’ is van Das Mag Uitgevers. „Dat maakt voor mij direct helder waarom de uitgevers en de auteurs van Das Mag voortdurend te gast zijn in De Wereld Draait Door. Daar zit een causaal verband. In feite gaat het mij erom dat het programma op een of andere manier een belang moet hebben bij de promotie van Das Mag Uitgevers.”

En klopt het?

Zaten de auteurs en oprichters inderdaad ‘voortdurend’ bij DWDD? Tot op heden zijn er vier boeken bij Das Mag verschenen, die alle vier in het programma te zien zijn geweest. Twee van hun auteurs, Lize Spit en Jelle Brandt Corstius, hebben als tafelgast over hun boek verteld. Brandt Corstius alleen, Spit met drie schrijfsters van andere uitgeverijen, vanwege het Boekenbal.

De boeken van Maartje Wortel en Walter van den Berg werden door het DWDD-Boekenpanel – met daarin boekhandelaren die niet aan de redactie verbonden zijn – respectievelijk verkozen tot tip en Boek van de Maand. Oprichters Toine Donk en Daniël van der Meer zijn nooit uitgenodigd om over hun uitgeverij te komen praten, zoals Esman in zijn ingezonden brief suggereert.

En de belangrijkste vraag: is Dieuwke Wynia inderdaad ‘mede-oprichter’ van Das Mag? Ja, een van de 3.152. Uit een rekeningafschrift, in het bezit van NRC, blijkt dat ze op 15 november in het kader van een crowdfundingsactie 70 euro aan Das Mag heeft overgemaakt. Daarmee kocht Wynia een ‘platina pakket’: een luxe editie van de eerste drie door Das Mag uitgegeven boeken plus naamsvermelding.

Wynia per telefoon: „Die naamsvermelding interesseerde mij niet. De plannen van Das Mag klonken verfrissend en interessant. Die donatie was voor mij een manier om op de hoogte te blijven. Ik ga naar voorstellingen, krijg nieuwsbrieven. En ik ben van wel meer lid.”

Wynia is geen investeerder van Das Mag. Ze krijgt geen rendement over haar zeventig euro. Dat bewijst de oprichtingsakte van de uitgever, die in het bezit is van NRC. Daaruit blijkt dat Das Mag tien investeerders heeft, onder wie Arjen Lubach, Arie Boomsma, Ernst-Jan Pfauth en Arnon Grunberg. Zij zitten in een besloten vennootschap, zij hebben een (niet openbaar gemaakt) bedrag geïnvesteerd en bezitten aandelen.

Conclusie

Dieuwke Wynia van DWDD is een van de 3.152 mensen die in het kader van een crowdfundingsactie eenmalig geld hebben overgemaakt aan Das Mag Uitgevers. Daarmee is ze, in de terminologie van Das Mag zelf, ‘medeoprichter’ van de uitgeverij. Formeel klopt de stelling dat Wynia ‘oprichter’ is.

Maar in feite deed zij een gift en is ze donateur. Ze heeft geen financiële belangen bij het welvaren van de uitgeverij. De term ‘oprichter’ of ‘mede-oprichter’ suggereert dat wel, maar doet geen recht aan de feitelijke situatie. Om die reden beoordelen we de bewering als grotendeels onwaar.