Don’t do stupid shit, of: zoals Obama het ziet

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt elke week de feiten van de hypes.

Amerikaanse militair in Bagdad, 2003. De invasie van Irak onder president Bush jr. leverde IS op. Foto Ramzi Haidar/AFP

Barack Obama is bijna aan het einde van zijn presidentschap en dus werd het tijd voor zijn doctrine. Lees The Atlantic, 20.000 woorden door Jeffrey Goldberg, op basis van herhaalde gesprekken met Obama. Die doctrine luidt: don’t do stupid shit. Stupid shit – niet lekker vertaalbaar maar u begrijpt het wel – is het inzetten van militair geweld terwijl Amerika niet direct wordt bedreigd, alleen maar omdat dat nu eenmaal van een Amerikaanse president wordt verwacht. En daar worden de VS en de wereld niet beter van. Zie Bush jr.’s invasie van Irak, die de Islamitische Staat heeft opgeleverd. Wat betreft Obama valt Syrië in deze categorie, óók toen Assad in 2013 chemische wapens had gebruikt tegen zijn eigen burgers. Zijn overwegingen om niet in te grijpen, zoals te lezen in The Atlantic, vind ik wel begrijpelijk. Ik zou zeggen: stupid shit was eerder zijn uitspraak in 2012 dat hij het gebruik van chemische wapens door Assad als rode lijn beschouwde.

Veel bondgenoten voelen zich beledigd door Obama’s free riders-uitspraak. Free riders zijn de vrienden uit Europa en de Golfregio die Amerika oproepen tot actie hier of daar, maar zelf niet bereid zijn naar behoren mee te doen. Obama moet daar niets van hebben: „Free riders ergeren me.” Daarom had hij Europa en de Golfstaten ertoe bewogen een actieve rol te spelen in de coalitie die in 2011 de Libische leider Gaddafi ten val bracht.

De operatie werkte, maar de nasleep niet, zoals we allemaal weten, en Obama heeft er geen moeite mee de toenmalige Franse president Sarkozy en de Britse premier Cameron daarvoor verantwoordelijk te stellen. Cameron verloor snel zijn belangstelling omdat hij „werd afgeleid door een heleboel andere dingen”. De Britse pers klom zoals te verwachten in de hoogste boom.

Ook Saoedi-Arabië voelt zich aangesproken: „No, Mr. Obama. We zijn geen free riders”, reageerde prins Turki al-Faisal, vaak de stem van het koningshuis in de media. Hij somde in de Arab News een hele reeks voorbeelden op waarom niet. Deelname aan de anti-IS-coalitie natuurlijk, maar ook de oorlog in Jemen, die humanitaire ramp die ze zelf vanuit hun eigen Iranfobie hebben georganiseerd. En, opmerkelijk, het feit dat duizenden Saoedische studenten op Saoedische overheidsbeurzen aan Amerikaanse universiteiten studeren. Volgens mij komt de opgedane kennis juist Saoedi-Arabië ten goede of ben ik nou gek?

Als het ooit al goed was tussen Obama en Saoedi-Arabië, dan is het nu wel definitief voorbij. Goldberg meldt, helaas uit de tweede hand maar ik heb het de president niet horen tegenspreken, dat Obama geld uit Saoedi-Arabië en andere Golfstaten verantwoordelijk houdt voor de huidige islamitische radicalisering. Direct uit Obama’s mond tekent hij op dat de Saoediërs het Midden-Oosten moeten „delen” met Iran. Met Iran! De Duivel! Volgende maand gaat Obama naar Riad voor een top met de Arabische Golfstaten. Wat denkt u, hoe zou de sfeer zijn?