Dit akkoord is het halve verhaal

De winst van het akkoord dat de EU-regeringsleiders vrijdag met de Turkse premier Davutoglu over aanpak van de vluchtelingencrisis sloten, is vooral dat het gesloten ís. Het ‘ieder-voor-zich-principe’ dat ondanks eerdere afspraken snel opgang maakte, lijkt voor even tot staan gebracht. Het nieuwe akkoord betekent een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een gezamenlijke aanpak.

Maar papier is geduldig. Zeker het papier waarop de leiders van de Europese Unie hun afspraken schrijven. Terug uit Brussel in de eigen hoofdstad wordt al weer gauw het eigen nationaal belang leidend. Het nu al bijna een jaar durende vluchtelingen- annex migrantenprobleem heeft daar enkele stuitende staaltjes van laten zien.

Los van dit belangrijke voorbehoud verdient de kern van het akkoord desalniettemin steun. Er moet een eind komen aan de ongecontroleerde – met de nadruk op ongecontroleerde – stroom vluchtelingen en migranten die na een tocht in gammele bootjes op Griekse bodem worden afgezet om van daaruit een onzekere tocht naar Noord-Europa te ondernemen. Het afgelopen jaar kwamen hierbij naar schatting 3.700 mensen om het leven. De teller voor dit jaar staat al weer op 464 doden en vermisten.

Het belangrijkste onderdeel van de afspraak is de verplichting die Turkije op zich neemt om alle mensen die de oversteek naar Griekenland maken weer terug te nemen. Zo heeft de levensgevaarlijke reis geen zin meer. Daar komt bij dat nu de Westelijke Balkanroute, waarlangs de vervolgtocht werd ondernomen, is afgesloten. Formeel is de buitengrens van Europa hersteld.

Maar dit wil niet zeggen dat de Europese Unie geen enkele verantwoordelijkheid meer draagt voor het opnemen van vluchtelingen. Integendeel. Een ander deel van de afspraak met Turkije behelst dat de Unie voor elke Syriër die Turkije uit Griekenland terugneemt een andere Syriër uit Turkse vluchtelingenkampen zal overbrengen naar Europa. Volgens een conservatieve schatting van de Europese Commissie zou het hierbij om 72.000 mensen gaan. Hoe dit onderdeel van het akkoord in de praktijk zal worden uitgevoerd, is opnieuw een grote onbekende.

Er is een akkoord. Maar hiermee is er bij lange na nog geen eind aan de vluchtelingencrisis. De oorzaak daarvan ligt bij de al vijf jaar durende Syrische burgeroorlog. Maar niet alleen daar, getuige de aanhoudende verontrustende berichten uit de hele regio.

Vluchtelingen zullen blijven komen. De Europese leiders doen er goed aan deze ongemakkelijke waarheid aan hun eigen bevolkingen uit te dragen. Daarom heten zij namelijk leider.