Column

Akkoord over aanpak van vluchtelingencrisis is nog lang niet het einde van het probleem

De winst van het akkoord dat de EU-regeringsleiders vrijdag met de Turkse premier Davutoglu over aanpak van de vluchtelingencrisis sloten is vooral dat het gesloten ís. Het ‘ieder-voor-zich-principe’ dat ondanks eerdere afspraken snel opgang maakte, lijkt voor even tot staan gebracht. Het nieuwe akkoord betekent een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een gezamenlijke aanpak.

Maar papier is geduldig. Zeker het papier waarop de leiders van de Europese Unie hun afspraken doorgaans schrijven. Terug uit Brussel in de eigen hoofdstad wordt al weer gauw het eigen nationaal belang leidend. Het nu al bijna een jaar durende vluchtelingen- annex migrantenprobleem heeft daar enkele stuitende staaltjes van laten zien.

Los van dit belangrijke voorbehoud verdient de kern van het akkoord desalniettemin steun. Er moet een eind te komen aan de ongecontroleerde – met de nadruk op ongecontroleerde – stroom vluchtelingen en migranten die na een tocht in gammele bootjes op Griekse bodem werden afgezet om van daaruit een onzekere tocht naar het noorden van Europa te ondernemen. Het afgelopen jaar kwamen hierbij naar schatting 3.700 mensen om het leven. Terwijl er nog geen drie maanden zijn verstreken staat de teller voor dit jaar al weer op 464 doden en vermisten.

Het belangrijkste onderdeel van de afspraak is de verplichting die Turkije op zich neemt om alle mensen die de oversteek naar Griekenland maken weer terug te nemen. De levensgevaarlijke reis heeft zo geen zin meer. Daar komt bij dat de Westelijke Balkanroute waarlangs de vervolgtocht werd ondernomen, nu is afgesloten. Formeel is de buitengrens van Europa hersteld.

Maar dit wil niet zeggen dat de Europese Unie geen enkele verantwoordelijkheid meer draagt voor het opnemen van vluchtelingen. Integendeel. Een ander deel van de afspraak met Turkije behelst dat de Unie voor elke Syriër die Turkije vanuit Griekenland terugneemt een andere Syriër uit Turkse vluchtelingenkampen zal overbrengen naar Europa. Volgens een conservatieve schatting van de Europese commissie zou het hierbij om 72.000 mensen gaan. Hoe dit onderdeel van het akkoord in de praktijk zal worden gebracht, is opnieuw een grote onbekende.

Er is een akkoord. Maar hiermee is bij lange na nog geen eind aan de vluchtelingencrisis. De oorzaak daarvan ligt bij de al vijf jaar durende Syrische burgeroorlog. Maar niet alleen daar, getuige de aanhoudende verontrustende berichten uit de hele regio.

Vluchtelingen zullen blijven komen. De Europese leiders doen er goed aan deze ongemakkelijke waarheid aan hun eigen bevolkingen uit te dragen. Daarom heten zij namelijk leider.