Verstop geen grappige borsten

De Folia met blote borsten op de cover moest uit het zicht. Dat toont dat feministische borsten harder dan ooit nodig zijn, vindt Margriet van Heesch.

Eind februari dit jaar kreeg de 23-jarige Indonesische feministe en student Dea Basori een bericht van Facebook. Haar account werd verwijderd wegens het tonen van naaktheid en ‘expliciete inhoud’. Het betrof een verzameling historische foto’s van topless Javaanse en Balinese vrouwen. Vroeger was topless voor vrouwen gewoon in Indonesië, net als in veel andere Aziatische en Afrikaanse (sub)culturen. Na een Twitteractie kreeg Basori haar account terug, de foto’s zijn weg.

In het huisblad van de Universiteit van Amsterdam, Folia, stond deze week een reportage over het Feminist Committee (FemCom). Op de voorpagina een foto van ontblote borsten. Met de samenstelling van een Boobie Bible, wil FemCom laten zien dat hun borsten niet alleen sexy maar ook gewoon grappig of vreemd zijn. Niets aan de hand. Ophef ontstond pas toen voorzitter van het domein Maatschappij en Recht van de Hogeschool van Amsterdam Jean Tillie besloot de exemplaren van het studentenblad tijdens de open dagen te verstoppen.

Zijn actie past in een trend. Het tonen van de vrouwelijke areola (tepelhof) is op zowel Facebook als Instagram verboden. Als reactie hierop ontstond het ‘Free the Nipple’-activisme in de Verenigde Staten. Daar mag in veel staten borstvoeding in het openbaar ook niet. Om de kuisheid op de hak te nemen, introduceerde de Amerikaanse kunstenares Micol Hebron het idee plaatjes van mannentepels over het vrouwelijk tepelhof te fotoshoppen.

Naakt poseren als feministisch verzet. Maar is het dat wel? Is het niet gewoon nog meer dociel vrouwelijk naakt en een knieval naar de seksistische dubbele standaard?

De dubbele standaard is de mythe dat vrouwen seksueel aantrekkelijk moeten zijn en mannen seksueel actief moeten zijn. Dit brengt vreemde gebruiken met zich mee, zoals de seksuele objectificatie van de vrouw: het vrouwenlichaam, of delen daarvan, losdenken van het individu zodat het enkel dient als erotisch object. Van teen tot tepel, in de mythische mannelijke heteroseksdrive is het allemaal afleidend. En dat is heus ook romantisch. De vraag is of het tonen van een vrouwenborst in dit discours een feministische actie is. Destabiliseert het de seksistische status quo?

De redactie van Pauw nodigde in ieder geval twee oudere witte mannen uit om te beoordelen of de FemCom-borsten nu wel of niet erotisch waren. De Hogeschool moet een „neutrale ruimte” zijn, legde Tillie uit toen Jeroen Pauw hem het vuur na aan de schenen legde. En in Tillies neutrale ruimte vinden „mensen het afleidend”, die blote borsten. Maar is wat Tillie neutraal noemt dan niet vooral neutraal in de ogen van een heteroseksuele man met mythische seksdrive? Het ging FemCom juist over het aankaarten van dat alledaags heteroseksisme. Tillies reactie laat zien dat deze feministische actie nodig is. En waarom zaten die vrouwen niet gewoon zelf aan tafel bij Pauw, om hun statement uit te leggen? Waren ze wéér alleen hun tieten!

Voor veel mannen en vrouwen lijkt de boodschap van FemCom moeilijk te volgen. Moeten we nu allemaal topless door de stad? Mogen mensen (m/v) die op vrouwen vallen niet meer opgewonden raken van heerlijke zachte en voedende borsten? En, valt zo’n feministisch borstje nog op in het geweld van onze digitale cultuur vol naaktselfies, nipple-slips (wanneer een ongehoorzaam kledingstuk je tepels niet meer verbergt), sekstapes en porno?

Ook Folia-hoofdredacteur Altan Erdogan benadrukt in zijn editorial de erotische lading van de actie van FemCom. Geen inzicht in seksisme voor hem dus, maar wel „een onbestemde kriebel in de onderbuik”. Hij vervolgt: van „perfecte lichamen worden we maar onzeker, en een randje vet mag best”. Dat is lief hoor, maar is een randje vet dan niet juist perfect? En, gaat het nu niet wéér over dat de vrouw seksueel aantrekkelijk moet zijn? Het is maar gedonder dat vrouwenlichaam. En dat is goed.

Gedonder brengt discussie voort die juist gevoerd moet worden, nu de digitale cultuur de dubbele standaard tot clichématige proporties lijkt op te blazen. Dus, hoe daag je nu de seksistische status quo uit? Door de neutraliteit van de ruimte van Tillie onder de loep te nemen. Wat als neutraal wordt verondersteld, is een ruimte waar de dubbele standaard zich prettig voelt. En dat is voor zowel mannen als vrouwen verstikkend. Dat FemCom probeert die zogenaamde neutraliteit van de status quo te ontmaskeren, vind ik bewonderingswaardig. FemCom, waar kan ik op de foto?

    • Margriet van Heesch