Hoe bedrijven hun beleggers lekker verwennen met wat extra dividend

In het grillige beursklimaat voldoen bedrijven aan het verlangen naar zekerheid van hun aandeelhouders. Zij maken meer winst, verhogen hun dividend en zeggen tussen de regels door: er zit nog meer in het vat.

Illustratie Pepijn Barnard

Illustraties Pepijn Barnard

Op het eerste gezicht zijn het maar een paar centen, maar al die centen tellen op tot miljarden. Vele miljarden. Per saldo zijn grote ondernemingen winstgevender uit de bijtende economische crisis gekomen.

De opbrengsten van saneringen, reorganisaties, matiging en herstelde expansiekracht van de afgelopen jaren gaan niet naar de werknemers. Zij vallen de aandeelhouders als rijpe appelen in de schoot, in de vorm van dividend.

Dit jaar een recorddividend, jubelt uitzendmultinational Randstad bijvoorbeeld in de presentatie van zijn resultaten. Het afgelopen jaar groeide de werkgelegenheid in Nederland vooral in uitzendbanen en daar profiteert Randstad van. Het dividend stijgt met 39 cent naar 1,68 per aandeel, een toename van 30 procent. Andere bedrijven verhogen hun dividend nog meer. Uitschieter is ASML, de fabrikant van geavanceerde chipmachines in Veldhoven. Het dividend wordt dit jaar 50 procent verhoogd. Goede tweede is effectenbeursexploitant Euronext: 48 procent meer dividend.

De echte Sinterklaas is en blijft overigens energiebedrijf Royal Dutch Shell, dat in 2015 maar liefst 12 miljard dollar (10,6 miljard euro) uitkeerde aan zijn beleggers.

Uit de beschikbare jaarverslagen en persberichten van 43 van de grootste in Nederland werkzame ondernemingen blijkt dat 30 bedrijven hun beleggers over 2015 meer dividend uitkeren dan een jaar eerder. De meeste van deze 43 onderzochte ondernemingen zijn beursgenoteerd, maar er zijn ook enkele familieconcerns en staatsbedrijven bij.

Tien ondernemingen houden het dividend gelijk. Daaronder is Sinterklaas Shell. Maar ook bedrijven die verlies maken, zoals automatiseringsbedrijf Ordina, en daarom hun beleggers nul op het rekest geven. Of die om boekhoudkundige redenen geen dividend mógen uitkeren, zoals PostNL, dat een negatief eigen vermogen heeft. Slechts drie van de 43 bedrijven verlagen het dividend: BinckBank, verzekeraar Delta Lloyd en staatsbedrijf NS. Hun winsten zijn vorig jaar gedaald, vandaar.

Geen winst, toch geld?

Hoe belangrijk bedrijven hun dividend vinden, is te lezen in het jaarverslag van TMG, het mediabedrijf waar onder meer De Telegraaf deel van uitmaakt. TMG maakt verlies, dus geen dividend zou je zeggen. Maar ja, over 2014 keerde TMG ook al niks uit. Beleggers pruttelen. Een aparte stichting met twee commissarissen en twee leden van de familie Van Puijenbroek, de grootaandeelhouders van TMG, heeft anders beslist. TMG slaat nog een spaarvarkentje kapot en daar rolt 16 cent dividend per aandeel uit.

De stijging van de dividenden over 2015 weerspiegelt drie trends van de afgelopen jaren. Allereerst: een sterk herstel van de winstgevendheid bij grote ondernemingen. Twee: groeiende pressie van beleggers. En drie: topmanagers accepteren de druk en keren die winststijgingen in klinkende munt uit.

Het winstherstel maakt de dividendgolf mogelijk. Het winstherstel gaat gepaard met gewijzigde machtsverhoudingen tussen vermogensbezitters en werknemers. Een steeds groter deel van de opbrengst van de nationale productie komt in handen van vermogensbezitters.

Uit een grafiek in het Centraal Economisch Plan 2014 blijkt dat het aandeel van vermogensbezitters is gegroeid van het hoge niveau van 18 procent begin jaren 90 van de vorige eeuw naar 28 procent in 2014. In deze cijfers is het loon van zzp’er s als werknemersinkomen opgenomen. Anders gezegd: de vermogensbezitters trekken een groter deel van de groeiende opbrengsten naar zich toe, terwijl de werknemers tweede viool spelen. De vermogensbezitters komen als winnaar uit de economische crisis tevoorschijn.

Méér slagroom, méér

Meer winst, maar ook meer druk op de ketel om extra dividend te betalen. Je proeft bij bedrijven én bij beleggers steeds meer animo voor dividendbetalingen. Topmanagers worden zelf deels beloond met aandelen, dus hebben zij er ook profijt van als de koers van hun bedrijf stijgt. Voor beleggers is het dividend het slagroom op hun taartje. Zij willen delen in de groeiende winststroom. En zij zijn strijdbaarder om dat ook te bereiken.

Beleggers verdienen hun geld met stijgende koersen op de beurs én met een hoger dividend. Het eerste heb je als belegger en topman niet in de hand. Koersen zijn grillig. Dit jaar begon bijvoorbeeld met kelderende koersen, maar inmiddels is die schade alweer ingelopen.

De hoogte van het dividend daarentegen is een keuze die bedrijfsmanagers en beleggers samen maken. De managers stellen het dividend voor, maar de aandeelhoudersvergadering moet er mee akkoord gaan.

Vaste regels voor de hoogte van het dividend bestaan niet. Aalberts Industries, een industrieel concern, keert bijvoorbeeld jaarlijks 30 procent van zijn winst uit. Zeg maar: de automatische winstkoppeling.

De meeste beursgenoteerde bedrijven gebruiken een bandbreedte, zoals 30 tot 50 procent van de (voor eenmalige lasten en opbrengsten gecorrigeerde) winst. Enkele gaan nog een stap verder. Kas Bank, een gespecialiseerde financiële instelling in Amsterdam, keert zelfs 60 tot 80 procent van haar winst uit.

In een rechte lijn omhoog

Dividend is het baken van zekerheid in een onzeker beursklimaat. Dus het bedrijf dat een trend kan laten zien van langdurige dividendgroei, met soms een paar stabiele jaren, is apetrots. Ingenieursbureau Arcadis zegt in zijn jaarverslag: dit is het twintigste achtereenvolgende jaar met een gelijkblijvend of stijgend dividend. Uitgever Wolters Kluwer pronkt met een grafiek waarin het dividend vanaf 25 cent per aandeel in 1995 in een bijna rechte lijn stijgt naar 75 cent over 2015.

De stabiliteit van het dividend onder goede én slechte economische omstandigheden is tevens een uitgelezen kans om je bedrijf als ‘dividendaandeel’ te onderscheiden. Dat spreekt particuliere én professionele beleggers, zoals verzekeraars en pensioenfondsen, meer dan ooit aan. Speciale beleggingsfondsen mikken op aandelen met een hoog dividend.

Waar kun je op dit moment nog geld verdienen als je kijkt naar de ultralage rente op spaargeld en de soms negatieve rendementen op staatsobligaties?

Het meest bekende dividendaandeel is Shell, maar er komen meer en meer concurrenten, waaronder ABN Amro (zie kaders rechts).

Maar met de hogere dividenden is het glas voor beleggers nog helemaal niet leeg. Bedrijven als ASML en Wolters Kluwer spenderen ook aanzienlijke bedragen om op de beurs hun eigen aandelen te kopen. Vervolgens versnipperen zij de aandelen die zij hebben gekocht. Het resultaat van deze opkoopacties is dat de financiële positie van het bedrijf verandert in het voordeel van aandeelhouders: zij verdelen de toekomstige winst over minder aandelen.

Nog meer? Ja.

De hogere dividenden zijn ook een teken van optimisme onder topmanagers. Er zit nog meer in het vat, is de onderliggende boodschap. Want wie na een verhoging het dividend volgend jaar verlaagt, schaadt zijn eigen reputatie.