Duitse FDP-leider Westerwelle luidde het tijdperk-Merkel in

Guido Westerwelle (1961-2016)

Voormalig Minister van Buitenlandse Zaken Guido Westerwelle hielp Merkel in het zadel, maar bleef in haar schaduw.

Op een sleutelmoment in de Duitse politiek speelde Guido Westerwelle, die vrijdag op 54-jarige leeftijd aan leukemie is overleden, een beslissende rol. Bij de Bondsdagverkiezingen van 2005 was de rood-groene coalitie van bondskanselier Gerhard Schröder (SPD) haar meerderheid kwijtgeraakt. Maar het was CDU-leider Angela Merkel op haar beurt ook niet gelukt voldoende stemmen te halen om een regering te vormen met de liberale FDP van Westerwelle, zoals ze had gehoopt.

In een nagesprek met alle partijleiders op tv hoonde Schröder die avond dat Merkel hoe dan ook geen kanselier zou worden. Terwijl zij er wat aangeslagen bijzat, zei Westerwelle zelfverzekerd: „Herr Bundeskanzler, ik mag jonger zijn dan u, maar ik ben niet dommer.” Hij weigerde Schröder aan een meerderheid te helpen door tot zijn coalitie toe te treden. En zo restte de SPD niets anders dan in zee te gaan met de christendemocraten van Merkel, die meer zetels hadden en dus de bondskanselier mochten leveren. Zo begon het tijdperk-Merkel.

Vier jaar later haalde Westerwelle bij de verkiezingen het beste resultaat voor zijn partij ooit: 14,6 procent van de stemmen. De FDP loste de sociaaldemocraten af als coalitiepartner, en Westerwelle werd minister van Buitenlandse Zaken en vicekanselier.

Een staatsman is Westerwelle nooit geworden. Hij mocht zijn partij hebben grootgemaakt als belichaming van een jong en modern liberalisme. Maar als minister van Buitenlandse Zaken moest hij zich zien te profileren naast de inmiddels ervaren Merkel, in een tijd waarin regeringsleiders het buitenlandbeleid steeds meer naar zich toe trekken. Pas als het misging liet de bondskanselier het podium aan haar minister. Dan was Westerwelle de zondebok. Het kostte de FDP stemmen en Westerwelle in 2013 zijn politieke loopbaan.