De tramtechnicus die terrorist werd - een portret van Abdeslam

Straatjochie, fuifnummer en matige student. Daarna kruimeldief en drugsdealer. Pas in 2014 raakte Salah Abdeslam (26) in de ban van radicale ideeën die in Parijs het leven hebben gekost aan 129 mensen. Met zijn arrestatie zal misschien duidelijk worden waarom hij als enige van tien terroristen de aanslagen van 13 november heeft overleefd.

Gewapende agenten inspecteren vrijdag in Molenbeek de omgeving. Foto Reuters

door Eline Bergmans

‘Salah weende als een kind. Hij smeekte om hulp. Uit medelijden ben ik hem gaan ophalen.’ Vrijdag 13 november, om half elf ’s avonds krijgt Mohamed Amri uit Molenbeek een telefoontje van zijn vriend Salah Abdeslam. Hij vraagt om hem te komen halen in de Franse hoofdstad.

Op dat moment zijn drie terroristen nog bezig aan hun dodelijke raid in de Bataclan. Zijn oudere broer Brahim Abdeslam heeft zich even voordien opgeblazen in brasserie Comptoir Voltaire.

Amri weigert eerst: hij moet die nacht tot twee uur werken bij Samu Social, de Brusselse nachtopvang voor daklozen. Maar uiteindelijk vertrekt hij in het holst van de nacht naar Parijs samen met Hamza Attou. Ze brengen hun vriend terug naar Brussel, zetten hem af aan het Koning Boudewijnstadion.

Daltons van Molenbeek

Vrijdag 18 maart, 126 dagen later, wordt de meest gezochte terrorist van Europa gearresteerd in de Vierwindenstraat in Molenbeek, op een steenworp afstand van waar hij toen uit de auto is gestapt.

Het gezin Abdeslam woont al lang in Molenbeek, maar heeft zijn roots in Bouyafar, een Marokkaans kuststadje (maps) waar ze nog iedere zomer op vakantie gaan. Vier zoons en een dochter zijn in Brussel geboren, maar hebben de Franse nationaliteit van hun Algerijnse vader.

De oudste broer is al jaren het huis uit. Hij is getrouwd en heeft een vaste baan bij een supermarkt. Dan volgen Brahim (31), Mohamed (29) en Salah (26). Myriam (22) is de jongste, een meisje dat weinig buitenkomt.

Een portret in Humo omschrijft de jongens als de Daltons van Molenbeek. De kleine, slimme Salah deelt de lakens uit – net als Joe Dalton. De luidruchtige Brahim doet dan weer denken aan de immer hongerige, niet al te snuggere Averell.

De Abdeslams staan in Molenbeek niet bekend als vrome moslims. Moeder Abdeslam zou een afkeer hebben van extremistisch gedachtegoed en ervan overtuigd zijn dat haar jongste zoon radicaliseerde onder invloed van zijn jeugdvriend Abdelhamid Abaaoud, die vier dagen na de aanslagen in Saint-Denis overleed door 500 politiekogels.

Joints en voetbal

Salah Abdeslam is een moederskindje, later een matige student. Toch haalt hij zijn diploma in een technische school. Als 21-jarige wordt hij aangeworven door de Brusselse vervoersmaatschappij MIVB. Hij moet trams herstellen in het depot in Elsene. In januari 2011 wordt hij ontslagen, omdat hij te vaak afwezig is.

Salah gaat liever met zijn vrienden op stap dan dat hij aan trams sleutelt. Eind 2010 verschijnt hij een maand niet op zijn werk omdat hij in de gevangenis zit. De jonge tramtechnicus is op heterdaad betrapt terwijl hij probeert in te breken in een garage in Waals-Brabant, samen met drie andere kompanen, onder wie Abdelhamid Abaaoud.

Rond die periode opent zijn broer Brahim een café in Molenbeek, waar Salah vanaf dan zijn dagen slijt. Volgens buurtbewoners heeft Les Béguines meer weg van een coffeeshop dan van een café. Tot laat in de nacht worden er joints gerookt en klinkt er luide muziek.

Foto AFP / John Thys

De politie tijdens de grootscheepse operatie in Sint-Jans-Molenbeek. Foto AFP / John Thys

Stoere jongen

Salah valt er vaak pas in het holst van de nacht binnen. ‘We rookten joints en we hingen wat rond’, vertelde een vriend in de Franstalige pers. ‘Hij was iemand die veel succes had bij de vrouwen. Salah was helemaal niet religieus. We keken samen graag naar het voetbal, wedstrijden van de Champions League. Salah was gek op voetbal.’

Zijn huwelijk met een Marokkaanse loopt spaak en Salah verlooft zich met een jonger meisje uit Molenbeek die onlangs een interview gaf in Knack. Ze vertelt dat ze verliefd is geworden op Salah omdat hij ‘iets stoers’ had. ‘En hij genoot veel respect onder de jongens in de wijk.’

In het voorjaar van 2013 vertrekt Abdelhamid Abaaoud naar Syrië, waar hij zich ontpopt tot een van de vedetten van IS. Een filmpje waarin hij met zijn pick-up lachend de lijken van ongelovigen door de Syrische woestijn sleurt, gaat de wereld rond. Zijn broertje Younes die hij in 2014 meeneemt, heeft de twijfelachtige eer een van de jongste Syriëstrijders te zijn.

Salah lijkt aanvankelijk helemaal geen plannen te hebben om zijn vriend achterna te gaan. Hij feest vrolijk voort en maakt grote sier met geld dat hij door kruimeldiefstallen vergaart.

In juli 2014 komt er bij de antiterreurdienst een alarmerende tip binnen over Salah en Brahim Abdeslam die volledig geradicaliseerd zouden zijn. Ze worden ondervraagd, maar de broers blijven ontkennen dat ze ook maar iets met moslimextremisme te maken hebben.

Begin 2015 wordt Salah Abdeslam in Nederland tegengehouden met cannabis. Ondanks het feit dat hij sinds maart 2015 ook op de lijst van geradicaliseerde personen van het Ocad prijkt, reist Salah Abdeslam in de zomer van 2015 heel Europa door. De voorbereidingen voor de aanslagen in Parijs zijn dan al volop bezig.

Op dinsdag 10 november gaat Salah Abdeslam ’s avonds in Brussel eten met zijn verloofde. ‘Hij at niet veel en leek ongelukkig, maar zei dat alles in orde was’, zei de vrouw. ‘We huilden allebei. Als hij me niet tijdens het aardse leven kon huwen, zei hij, zouden we trouwen in het paradijs.’

RouteAbdeslam