Niemand krijgt judoka’s op één lijn

De technisch directeur stapt op, bestuurslid Deborah Gravenstijn ligt onder vuur van topjudoka’s Henk Grol en Kim Polling. In het judo is de anarchie compleet.

Deborah Gravenstijn (links), bestuurslid bij de judobond, wordt verweten een persoonlijke vete met de opgestapte directeur Henry Bonnes uit te vechten. Foto Bas Czerwinski/ANP Foto Bas Czerwinski/ANP

Een buiging naar de tatami, een buiging naar de tegenstander, eentje naar de scheidsrechters ook. Respect in de dojo is een groot goed. Maar daarbuiten gaat het er hard aan toe. Het Nederlandse judo is versnipperd, met allerlei belangengroepen verenigd in vier Judo Topsport Steunpunten (JTS): Haarlem, Rotterdam, Eindhoven en Heerenveen. Rivaliserende vechtjassen met het hart op de tong. Judoka’s schuwen de confrontatie niet.

Twee bestuurders stappen op

Deze week is het niet anders. Maandag: technisch directeur Henry Bonnes vertrekt. Een dag later stapt bestuurslid Wouter de Kruif op. Waarom precies blijft vaag. Beiden zeggen geen vertrouwen te hebben in de gang van zaken op het bondsbureau in Nieuwegein, waar de grote beslissingen worden genomen. Beslissingen waarover al sinds 2013 wordt gesteggeld en waardoor al eens een technisch directeur – Ben Sonnemans – moest opstappen.

Bonnes, een man uit de bankenwereld die ondernemer werd maar met nul ervaring in het judo, volgt Sonnemans in 2014 op. Aanvankelijk als directeur ad interim voor een half jaar. Maar Bonnes, die geen makkelijke opdracht heeft, bevalt. Hoofdpijndossier is ‘centralisatie’ van de judoka’s naar nationaal sportcentrum Papendal, een plan in 2012 bedacht door de judobond en sportkoepel NOC*NSF. Het idee is dat een centraal judopunt olympische medailles gaat opleveren.

Sommige judoka's zijn al bezig met een huis

Het is aan Bonnes om dat omstreden plan tot een goed einde te brengen. Hij voert 125 gesprekken met judoka’s en hun familie over de gang naar Papendal. Niet makkelijk, want de centralisatie verandert veel. Judoka’s met hun carrière nog in het verschiet zullen naar Arnhem moeten verhuizen. Sommigen hebben zich ingeschreven voor een studie in Nijmegen, anderen zijn bezig een huis te kopen in de buurt van Papendal of hebben hun baan al opgezegd.

„De keuze die iedereen een maand geleden kreeg was heel hard”, zegt Koen van Nol, voorzitter van judoclub Kenamju in Haarlem. „Of je stopt met judo, of je gaat naar Papendal.” Voor judoka’s die hun sporen al hebben verdiend is het plan makkelijker te slikken. Zij gaan na de Spelen van Rio waarschijnlijk geen nieuwe olympische cyclus in en hoeven niet te verhuizen. Van Nol: „Jongens als Henk [Grol, red.] hadden ook geen zin in die centralisatie, maar hebben hun handtekening gezet om van het gezeik af te zijn.”

Voer voor speculatie

Woensdagmiddag sturen vijf van die judoka’s, onder wie Grol en Europees kampioene Kim Polling, een open brief aan Bonnes. Of hij alsjeblieft terug wil komen. En ook of bestuurslid Gravenstijn ‘in het belang van judoënd Nederland’ op wil stappen. Waar die opmerking precies op gebaseerd is, is voer voor speculatie.

Gravenstijn, winnares van olympisch brons (2004) en zilver (2008), zou erin geslaagd zijn twee collega-bestuursleden achter zich te scharen om op die manier een meerderheid te krijgen en het vertrouwen in Bonnes op te zeggen. Ze zou dat hebben gedaan uit wraak. Gravenstijn onthoudt zich van commentaar.

In januari werd haar partner, Mark Earle, door Bonnes ontslagen als hoofdcoach van het JTS in Eindhoven, waar Gravenstijn overigens door Earle zelf is aangesteld als krachttrainer. Earle zou zich tijdens een eindejaarsfeestje begin december 2015 in een Eindhovense kroeg onder invloed van alcohol hebben misdragen. Er wordt beweerd dat hij het met een van zijn judoka’s aan de stok kreeg, zoals ook in 1994 gebeurde toen Earle nog coach was van de Britse judoka’s. Destijds werd hij tijdelijk geschorst omdat hij zijn pupil Debbie Allen in haar gezicht zou hebben geslagen.

‘Het is enorm opgeblazen’

Het Eindhovense verhaal „is enorm opgeblazen”, zegt Dennis Vonk, judotrainer uit Eindhoven. Tijdens het bewuste feestje nam hij Earle mee naar zijn huis en liet hem daar zijn roes uitslapen. „Ze hadden een meningsverschil, maar gevochten is er niet.” Hoe het ook zij, voor Bonnes was het reden genoeg om Earle op straat te zetten.

„Niemand kent de precieze feiten”, zegt Henk Grol vanuit Japan, waar hij op trainingskamp is. „Het enige wat wij zien is de belangenverstrengeling tussen Deborah en Mark. Niemand is groter dan de sport. Henry heeft geen andere belangen. Hij is een betrouwbare man.”

Reacties uit de 'groep-Grol':

Donderdagochtend komt echter een tegengeluid van de groep jonge judoka’s, Europees kampioene onder 23 Juul Franssen daarbij, ook in de vorm van een open brief: ‘Wij konden ons niet volledig vinden in het beleid van Henry Bonnes en voelen ons niet gehoord in zijn manier van werken.’ Boodschap tussen de regels: zij staan wél achter het vertrek van Bonnes. Over Gravenstijn niets.

En uit de 'groep-Franssen':

Ingewijden zeggen op anonieme basis tegen NRC dat de aanstelling van Gravenstijn als bestuurslid topsport van de judobond vorig jaar omstreden was. Coaches hebben de bondsraad, die bestuursleden aanstelt, geadviseerd haar niet aan te nemen wegens belangenverstrengeling met partner Earle. Door de crisis is de centralisatie op Papendal voorlopig on hold gezet. De vraag is nu wie zich aan het moddergooien onttrekt.