Aanval van rattenslangen is even snel als die van adders

De fenomenale, explosieve aanvallen van adderachtige slangen zijn beroemd. Maar dat is niet helemaal terecht, suggereerden Amerikaanse dierfysiologen woensdag in Biology Letters. Ook andere slangen, zoals niet-giftige rattenslangen, slaan sneller toe dan een mens met zijn ogen kan knipperen.

Zoiets is alleen met hogesnelheidscamera’s te meten, en dat is bij andere slangen dan adders te weinig gedaan, betogen David Penning en zijn collega’s van de University of Louisiana in Lafayette. „Adders zijn niet het toppunt van aanvalskracht”, schrijft Penning.

Hoe snel kan een Afrikaanse pofadder een waterballon te grazen nemen? Bliksemsnel:

De 200 soorten adderachtige slangen in de wereld zijn berucht, en terecht. Van alle typen slangen veroorzaken de Viperidae de meeste vergiftigingen. In Nederland valt dat mee: hier leeft alleen de Europese adder (Vipera berus), en die bijt zelden iemand. Maar in Noord- en Zuid-Amerika worden de adderachtigen vertegenwoordigd door meer dan dertig soorten ratelslangen, die alleen al in de VS enkele duizenden mensen per jaar bijten.

Als een ratelslang een mens aanvalt – omdat hij zich bedreigd voelt – slaat hij razendsnel toe. Zo’n aanval van een ratelslang is binnen 0,075 seconden voorbij, is al jaren bekend. In het boek Biology of the Vipers (2002) staat een indrukwekkende reeks videobeelden van een Texaanse ratelslang die, bij wijze van proef, een Pikachu-knuffel te grazen neemt. Zijn kaken hebben binnen een fractie van een seconde de hele buik te pakken. Een levende prooi heeft niet eens de tijd om in beweging te komen.

Maar onze blik op snelle slangen is te beperkt, ontdekten de Amerikaanse biologen. Een Texaanse rattenslang is net zo snel, en dat is een heel ander dier. Rattenslangen behoren tot de gladde slangen (Colubridae). Dat is de grootste groep binnen de slangen, en veruit de meeste zijn niet giftig. In het lab in Louisiana sloegen 14 Texaanse rattenslangen óók binnen 0,075 seconde toe, even snel als de geteste soorten adders. Omdat er zo weinig slangen tijdens de aanval gefilmd zijn, is het „waarschijnlijk” dat het nog sneller kan, aldus de biologen.