Botsing der culturen op Plaza Mayor

Een video van PSV-fans die in Madrid bedelaars vernederen ging de wereld over. Wat vinden de vrouwen er zelf van?

PSV-supporters op het terras in het centrum van Madrid, dinsdagmiddag voorafgaand aan de Champions Leage-wedstrijd. Op de beelden is te zien dat ze muntjes wierpen naar bedelaars. Beeld YouTube

Twee dagen na de incidenten met supporters van PSV loopt Julia uit Bulgarije met haar vriendinnen op de Plaza Mayor met een plastic bekertje in haar hand op zoek naar gulle gevers. „Money, money”, roept ze tegen ieder die bij haar in de buurt komt. „Wegwezen jullie parasieten”, bijt een Spanjaard de vrouwen toe. Julia verblikt of verbloost niet. „Money, money, please”, zegt ze weer op het plein in Madrid.

Dezelfde Julia was de afgelopen dagen samen met een aantal andere Oost-Europese Roma het middelpunt van het nieuws. Op videobeelden is te zien hoe ze op haar knieën gaat om muntjes op te rapen die fans van PSV voor haar op de stenen gooien. Een ander beeld laat zien dat ze zich op commando opdrukt voor geld. Voor haar ogen steekt een supporter een briefje van vijf euro in de brand. Als de vrouwen het biljet willen oppakken is het grotendeels in as verdwenen.

Vriend en vijand zijn het er snel over eens dat het gedrag van de betrokken PSV-aanhangers verwerpelijk is. Als de beelden via internet worden verspreid groeien ze in twee dagen uit tot wereldnieuws. PSV-fans vernederen op schandalige wijze arme buitenlandse bedelaars, zo luidt de teneur in de landelijke media in Spanje en Nederland. Niet goed voor het imago van de PSV-aanhang.

Wat is er op dinsdagmiddag precies gebeurd op de Plaza Mayor?

Journalistiekstudenten

De brengers van het nieuws blijken twee journalistiekstudenten te zijn die een opleiding volgen bij de Spaanse krant El País. De Argentijn Pablo Vande Rusten en de Spanjaard Ignacio Camacho zijn die dag met een videocamera op pad om een portret te maken van een PSV-fan. Ze mengen zich in de middag tussen de honderden supporters, die zich op de Plaza Mayor indrinken voor het duel met Atlético in de Champions League.

In een hoek van het plein ontstaat consternatie als een paar fans een muntje op de grond gooien naar een paar opdringerige vrouwen, die voortdurend tussen de tafels door om geld vragen. Ze staan in de volksmond bekend als las gitanas. Oftewel de zigeunerinnen voor wie in ieder reisgidsje over Madrid wordt gewaarschuwd. De vrouwen vechten bijna om de centen. Dronken fans lachen en joelen. „Het leek eerst op een slechte grap”, zeggen Vande Rusten en Camacho. „Niemand keek er van op. Alsof het een normale zaak was. De vrouwen speelden het spel mee. Ze vroegen om munten. Die werden dan onder luid gejuich gegooid.”

De leerling-journalisten zien de ernst van het incident in, zeggen ze, als ze een Spaanse vrouw in huilen zien uitbarsten. „Toen beseften we dat hier iets vreemds aan de hand was. We hebben toen meer beelden gemaakt. Van vrouwen die zich onder gejuich opdrukten. Van een jongen die geld in de fik stak. En van fans die zongen: ‘Don’t cross the border’. Daardoor kreeg het voor ons een andere lading. We maakten ook beelden van PSV-fans die de vrouwen gewoon geld gaven. We wilden geen eenzijdige reportage maken met alleen slechte dingen”, leggen de studenten uit.

In de loop van de middag stuurt Vande Rusten via een tweet de beelden de wereld in. „Door een retweet van de site El Español ging het viral. De hele middag waren onze beelden trending topic. We hebben ons verhaal voor El País gemaakt met de beste beelden. De krant heeft die daarna verkocht aan media in Zuid-Amerika en de VS”, zegt de Argentijn.

Een dag na de wedstrijd komen de reacties pas goed los. In een discussieprogramma op de zender La Sexta wordt de term xenofobie gebruikt. Landelijke kranten spreken van „racisme” en „vernedering”.

Onderzoek

De burgemeester van Madrid en de minster van Binnenlandse Zaken veroordelen „het schandelijke gedrag”. PSV neemt via een harde verklaring afstand van de supporters en kondigt straffen aan.

Vande Rusten en Camacho hadden nooit verwacht dat de impact van hun reportage zo groot zou zijn. „Wat andere media er mee hebben gedaan is verder niet onze verantwoordelijkheid. Sommigen hebben deze gebeurtenissen gebruikt om iets veel groters aan de kaak te stellen. Duizenden fans zijn in een kwaad daglicht komen te staan door een groepje dronken stommelingen die misschien niet eens door hadden hoe fout ze waren. De vrouwen zijn slachtoffers. Dat zien we zo wel. Al is het de vraag of ze dat zelf ook zo voelden”, zeggen ze.

Smakeloze grap of racisme? Het Spaanse OM besloot donderdag in ieder geval een onderzoek in te stellen.

Op de Plaza Mayor heeft het voetbalpubliek al lang weer plaats gemaakt voor gewone toeristen. Julia uit Bulgarije loopt er wat verloren bij. Ze lacht een beetje schaapachtig als de incidenten met de PSV-fans ter sprake komen. „Waarom ik de munten van de grond raapte en me opdrukte? Voor het geld.” En met een smekend gezicht houdt ze het bekertje voor zich. „Money. Please?”

    • Koen Greven