Hoe de gelekte pleitnota de eerste procesdag tegen Wilders domineerde

Door al het gedoe over de gehackte of gelekte pleitnota ging het op de eerste procesdag tegen Wilders een stuk minder over de tenlastelegging.

Het proces tegen de PVV-leider wegens zijn oproepen voor “minder Marokkanen” in 2014 is gestart met een regiezitting. Foto Remko de Waal / ANP

Enig gevoel voor drama was advocaat Geert-Jan Knoops vrijdag in de rechtszaal op Schiphol niet vreemd. Door alle opwinding die ontstond nadat hij donderdag „om 18.38” was gebeld door een journalist van het Algemeen Dagblad die over zijn uitgelekte concept pleitnota bleek te beschikken, had hij de nacht voor het proces tegen zijn cliënt Geert Wilders maar één uur geslapen. Twee keer vertelde hij het: maar één uur. Later zei de strafpleiter zelfs dat hij zijn bed ’s nachts alleen maar had kunnen bekijken.

Van slaapgebrek was bij Knoops al pleitend niets te merken. Zo’n zes uur lang en meer opgewonden dan voor hem gebruikelijk, voerde advocaat Knoops het woord. Door het uitlekken van zijn aantekeningen – „een zeer vertrouwelijk stuk” – was „een aanslag op het proces” gepleegd. Dertig jaar timmert Knoops al aan de weg als advocaat maar dit was hem nog nooit overkomen. „Ik stond met de mond vol tanden toen ik het hoorde”, merkte Knoops op. Een adequate verdediging is volgens hem nauwelijks meer mogelijk.

‘Vertrouwelijkheid moet worden gewaarborgd’

Knoops en Wilders vinden dat de verdere afhandeling van het strafproces moet worden opgeschort. Er moet eerst een groot onderzoek komen naar de toedracht van het lek vooraleer de berechting verder kan. „De vertrouwelijkheid moet eerst gewaarborgd worden”, zei Knoops. De advocaat beklaagde zich overigens niet over het uitlekken naar de Telegraaf – een week eerder – van onderzoeksgegevens uit verhoren bij de rechter-commissaris. Daaruit bleek volgens hem dat er ‘valse aangiften’ zijn gedaan tegen Wilders.

Door al het gedoe over de gehackte of gelekte pleitnota ging het op de eerste procesdag tegen Wilders een stuk minder over de tenlastelegging: haatzaaien, belediging en discriminatie. De rechtsgang lijkt daardoor op het vorige proces tegen Wilders vijf jaar geleden. Toen ging veel tijd heen met het praten over een etentje waar raadsheer Tom Schalken mogelijk een getuige zou hebben willen beïnvloeden.

‘Laatste stukje vrijheid’

Volgens Knoops kan de inhoudelijke behandeling van het strafproces nog lang niet gebeuren. Hij las ruim honderd pagina’s tekst voor met onderzoekswensen die nog moeten worden vervuld. Anders kan er geen sprake zijn van een eerlijk proces voor Wilders. Met stemverheffing vroeg Knoops de rechtbank onder voorzitterschap van Hendrik Steenhuis „de uiterste inspanning” te doen in het belang van „de waarheidsvinding”. Het „laatste stukje vrijheid” van Geert Wilders staat immers op het spel: zijn vrijheid van meningsuiting.

De advocaat wil een aantal „contextuele getuigen” horen. Zij kunnen uitleggen dat de toezegging van Wilders te zullen regelen dat er minder Marokkanen komen helemaal niet zo raar is. Knoops wil bijvoorbeeld opinieleider Maurice de Hond laten uitleggen dat er een „groot politiek draagvlak” is voor de opvattingen van Wilders. Daarom moet je deze politicus ook de ruimte geven zijn opvattingen te verkondigen. Knoops wil ook hoogleraar integratie Jaco Dagevos de rechtbank laten uitleggen dat het treurig gesteld is met de integratie van Marokkanen.

Ook wil Wilders dat bewindslieden als Ivo Opstelten, Mark Rutte en Lodewijk Asscher opdraven voor een getuigenverhoor. Zij hebben door hun afkeurende uitlatingen over de uitspraken van Wilders in 2014 impliciet mensen opgeroepen aangifte tegen hem te doen. En die aangiftes deugen trouwens ook niet, zei Knoops. Hij wil dat alle 6.400 aangiftes opnieuw worden onderzocht omdat uit het verhoor van vijftien aangevers is gebleken dat zij niet goed begrepen wat de aangifte behelsde.

Nachtrust

Het Openbaar Ministerie (OM) noemde alle verzoeken van Knoops „niet relevant”. Officier van justitie Wouter Bos raadde Knoops aan aangifte te doen van het lek. Dan kunnen OM en politie onderzoek doen. Voor de rechtbank ligt hier geen taak. Hij acht de kans ook klein dat het lek wordt gevonden. Het proces opschorten in afwachting van de uitkomst van het lekonderzoek zou dan impliceren dat het proces nu al eindigt. Wilders is volgens het OM ook niet in zijn belangen geschaad door het uitlekken van de pleitnotities. Alleen de nachtrust van Knoops had er enigszins onder geleden, aldus Bos.

Geert Wilders kreeg het slotwoord. Hij wees de rechters erop dat hij al elf jaar leeft onder doodsbedreigingen. „Ik betaal een zware prijs omdat ik kritiek durf te hebben op de islam.” Hij vergeleek zichzelf met rechtsgeleerde Hugo de Groot die ook „streed voor Nederlandse vrijheden”. Wilders zei nooit te zullen zwijgen.

De verdachte riep een van de drie rechters, Eliane van Rens, op zich te verschonen. Ze heeft vorig jaar op televisie in de serie Kijken in de Ziel kritiek geleverd op het wraken van rechters in het eerste proces Wilders. „Spreek mij vrij”, eindigde Wilders. De rechtbank reageert op 7 april op alle verzoeken.