Ze willen zich nu laten hervestigen, maar waar?

Steeds meer vluchtelingen in Griekenland beginnen EU-regels te volgen, en willen zich laten hervestigen. Maar nu is er niemand die hen helpt.

Foto AFP

Voor het eerst melden vluchtelingen in het tentenkamp bij Idomeni aan de Grieks-Macedonische grens zich bij de medewerkers van het Europees asielagentschap (EASO). Woordvoerder Jean-Pierre Schembri spreekt over een „dramatische stijging” van het aantal belangstellenden voor het hervestingsprogramma van de EU. „In Griekenland zeggen nu dagelijks 500 tot 600 mensen dat ze mee willen doen.”

Er wel een probleem. Ondanks bindende afspraken stellen de EU-lidstaten onvoldoende asielplekken beschikbaar. Volgens eurocommissaris Dimitris Avramopoulos moeten op korte termijn zeker 6.000 mensen uit Griekenland worden overgenomen om een ramp te voorkomen.

Het hervestigingsprogramma is een zwaar bevochten Europees compromis dat tot nu toe leek te falen. Europese lidstaten beloofden in september in twee jaar tijd in totaal 160.000 vluchtelingen over te nemen uit Griekenland en Italië. Tot en met de eerste week van maart waren in Griekenland nog maar 1.200 verzoeken voor hervestiging gedaan. Op 16 maart waren 569 mensen overgebracht naar een EU-land dat de asielprocedure verder afhandelt.

Vluchtelingen verkozen massaal de illegale Balkanroute boven de officiële EU-route. De voornaamste reden is dat ze in het EU-programma niet zelf kunnen bepalen in welk land ze terecht komen. „Het is voor mij Plan D,” zegt Hannah Kodmani (21) uit Damascus die al 25 dagen in Idomeni bivakkeert.

„Je mag de eerste vijf jaar niet weg uit het land waar je wordt geplaatst. Ik wil wel naar mijn familie kunnen.”

In de koude, vochtige tentjes begint door te dringen dat de grens met Macedonië echt dicht zit. „ Het begint duidelijk te worden dat mensen geen andere veilige en legale keuze hebben”, zegt Schembri, op werkbezoek in Idomeni. De EASO concurreert in het kamp met smokkelaars die vluchtelingen valse informatie geven en aanmoedigen hier te blijven, zegt hij.

https://www.youtube.com/watch?v=1dWL7J7uPlI

Vluchtelingen in lange regenjassen proberen overeind te blijven in de glibberige modder naast de geïmproviseerde kantoortjes van hulporganisaties. EASO-medewerkers leggen uit hoe het programma werkt. De meeste mensen vragen of ze naar hun familie kunnen, die al in Duitsland is. ‘We houden zoveel mogelijk rekening met je gezinssituatie en taalvaardigheden’ is het standaardantwoord. De boodschap van de EASO-medewerkers is: ‘Europa biedt je veiligheid’, zegt Schembri. „Maar inderdaad, je kunt niet kiezen.”

Gebrek aan mankracht

Nu het EU-programma eindelijk lijkt aan te slaan, doemen nieuwe obstakels op. Vluchtelingen moeten eerst asiel aanvragen in Griekenland. Maar de Griekse migratiedienst kampt met gebrek aan mankracht.

Rashes (31) uit Damascus heeft haar laatste 150 euro uitgegeven aan een taxi vanuit Idomeni naar de migratiedienst in Thessaloniki, tachtig kilometer zuidelijker. „Ze zeiden dat we met dit programma op legale wijze naar Europa kunnen reizen zodat we schoon en niet verwaarloosd aankomen.” Maar bij de migratiedienst werd slechts een klein deel van de vluchtelingen geregistreerd. „Een tolk zei dat de inschrijving tot nader orde was stopgezet.” Ze is teruggegaan naar het modderige tentenkamp in Idomeni. Geld om opnieuw naar de migratiedienst te reizen, heeft ze niet.

Door de sterk gestegen belangstelling staat het systeem onder druk, erkent Schembri van EASO.

„We doen ons best. Maar we moeten de registratiecapaciteit van de Grieken vergroten. En lidstaten moeten meer asielplaatsen aanbieden.”

De vluchtelingen hebben niet veel tijd meer. Door de verwarring over de procedures en onzekerheid over de wachttijd en de eindbestemming haken sommige vluchtelingen af. Een Syrisch gezin uit Jarablus met twee kinderen stapt ’s avonds op de bus naar Athene. De tien maanden oude baby Jakob haalt raspend adem en verliest volgens zijn vader gewicht. Waar heen gaan weten ze niet, zegt de vader. „Misschien maar weer naar Syrië.”