Vrouw in de nieuwe wereld

Verhalen over emigratie worden meestal verteld uit het mannelijk perspectief. ‘Brooklyn’ is een uitzondering.

‘Eerdere versies van het Ierse immigratieverhaal zijn meestal beschrijvingen van de levens van de mannen”, vertelt Brooklyn-regisseur John Crowley. Noeste gelukszoekers die al dan niet succesvol de overtocht waagden. „Ik ben tijdens mijn research slechts eenmaal een verhaal vanuit het vrouwelijke perspectief tegengekomen, Irisches Tagebuch (1957) van de Duitse schrijver Heinrich Böll. In dat verhaal beschrijft Böll hoe hij op Euston Station in het Londen van de jaren vijftig een geëmigreerde Ierse vrouw een priester hoort uitschelden. Crowley: „Op het moment dat je dat leest, besef je ineens: waar waren inderdaad de vrouwen in dit alles?”

Brooklyn vertelt het Ierse emigratieverhaal via Eilis, die door heimwee wordt verscheurd. De Ierse auteur Colm Tóibín (The Master, 2004) baseerde zijn boek uit 2009 op een verhaal dat hij als kind hoorde aan de keukentafel van zijn moeder, over een geëmigreerde dochter van een dorpsgenote die stiekem in Brooklyn was getrouwd. Scenarist Nick Hornby schrapte voor de film nevenpersonages uit het boek zoals Eilis’ broers. Daardoor komt de nadruk nog sterker op de vrouwen te liggen. Crowley: „Door te kiezen voor een jonge vrouw in de hoofdrol, laten we zien hoe ze haar weg moet vinden in een paternalistische samenleving.”

Verfrissend: niet de vrouwen, maar de mannen kregen een bescheiden bijrol. De jongemannen in Brooklyn zijn vooral een love interest, alleen functioneel voor de ontwikkeling van het hoofdpersonage. Ze zijn zich ervan bewust dat Eilis, zoals Crowley het omschrijft, eigenlijk „out of their league” is.

Talrijk zijn dan weer de tafelscènes met kibbelende dames, Ellis’ huisgenoten in een pension vol geëmigreerde vrouwen in New York. „Haar huisgenoten lijken vrolijk en speels, maar houden er weinig romantische ideeën over het huwelijk op na. Ze zien trouwen als de enige mogelijkheid om aan het pension te ontsnappen. Eilis is de enige die zich daar niet bij neer wil leggen. De film is het verhaal van een jonge vrouw die niet langer wil dat beslissingen haar worden opgedrongen.”

    • Sabeth Snijders