Eén tackle veranderde het leven van deze Syriër

(53) werd met zijn zoon pootje gelicht door een Hongaarse journaliste, tijdens zijn vlucht naar Duitsland. Toen de beelden de wereld over gingen, kreeg de Syriër de uitnodiging trainer te worden in Spanje.

Het is een tackle die het leven van voetbaltrainer Osama Abdul Mohsen (53) voor goed verandert. De Syrische vluchteling gaat met zijn zevenjarige zoontje Said op de armen onderuit als de Hongaarse cameravrouw Petra László hem op een grasveld bij de grensplaats Röszke pootje haakt. Een Duitse verslaggever legt het bizarre tafereel vast met zijn mobiele telefoon. De beelden gaan via YouTube de hele wereld over. Mohsen en zijn zoon worden zo de gezichten van de stroom honderdduizenden vluchtelingen die zich in september vorig jaar een weg door Europa banen. Duizenden sterven onderweg naar een nieuwe toekomst. Vader en zoon Mohsen bereiken in München hun doel, maar komen uiteindelijk terecht in Getafe, een voorstad van Madrid.

Een half jaar na zijn vlucht ziet Mohsen nu zelf op de televisie hoe zijn landgenoten bij de grens tussen Griekenland en Macedonië worden tegengehouden door grenswachten en barricades. „Ik heb geluk gehad. Ik ben de mensen die me hebben opgevangen zeer dankbaar”, zegt Mohsen op het kantoor van de Spaanse vereniging voor voetbaltrainers. „Maar tegelijkertijd weet ik ook dat ik een uitzondering ben. Ik weet hoe de Syriërs lijden. Hun situatie is mensonterend. Ze vluchten voor een verschrikkelijke oorlog. Ze hebben geen keus.”

Trainer van Al-Fotuwa SC

Mohsen gaat terug naar 2012. Als trainer van Al-Fotuwa SC in Deir ez-Zor, in het noordoosten van Syrië, is hij een tevreden man. Voetbal is zijn leven. Totdat de Arabische lente komt en alle zekerheden verdwijnen. Opeens moeten de Syriërs in bunkers schuilen voor bommen en granaten. Van zijn broer kan Mohsen een paar duizend dollar lenen, genoeg om samen met zijn vrouw en kinderen zijn geboortegrond te ontvluchten.

Het Turkse Mersin wordt hun nieuwe thuishaven. Maar Mohsen vindt er niet wat hij zoekt. „Er was daar in Turkije niets. Ik kon er geen goed werk vinden. Mijn kinderen konden niet naar school. Er was daar geen toekomst.”

Het gezin valt uiteen. Mohsens tweede zoon Mohammed vlucht via Italië naar München. Negen maanden later gaat Mohsen hem met zijn jongste zoon Said via de Balkanroute achterna. Een avontuur dat hij te gevaarlijk acht voor zijn vrouw, die in Mersin met hun oudste zoon en hun enige dochter achterblijft. In afwachting van goed nieuws en de hoop op een latere hereniging.

Ook zij zien later op internet hoe Mohsen bij de grensovergang tussen Servië en Hongarije op 8 september opeens wereldnieuws wordt. Het filmpje vangt de situatie waarin twee werelden tegenover elkaar staan in een paar seconden. Bepaald geen reclame voor Europa. De opname wordt naar schatting zo’n dertig tot veertig miljoen keer bekeken.

„Ik weet echt niet wat die vrouw bezielde”, zegt Mohsen, die destijds zeshonderd euro in zijn onderbroek had verstopt. „Het was verschrikkelijk. We hadden een paar nachten buiten geslapen. Mijn zoon was ziek. Het was een wanhopige situatie. We konden nergens heen. En na die schop werd hij heel erg bang. Ik zag de angst in zijn ogen. Ik probeer het te vergeten. Ik wil liever aan de toekomst denken. Misschien dat ik er later nog eens beter over na kan denken waarom die vrouw dit deed.”

De beelden bereiken ook Miguel Angel Galán, de voorzitter van de Spaanse vereniging voor voetbaltrainers. Mohsen is dan inmiddels via Oostenrijk bij zijn zoon Mohammed in München aangekomen. Als de Spanjaard hoort dat Mohsen voetbaltrainer is, besluit hij hem op te laten sporen. Dat lukt. Galán belt Mohsen en stelt hem een baan als trainer in Getafe in het vooruitzicht. Voor huisvesting en scholing voor de kinderen wordt ook gezorgd. „Nee, ik hoefde geen seconde na te denken toen ik dit aanbod kreeg”, zegt Mohsen. „In Spanje wordt het beste voetbal ter wereld gespeeld.”

Stadion Santiago Bernabéu

Mohsen en zijn twee zoons krijgen een soort heldenontvangst als ze met de trein aankomen in Madrid. Talloze cameraploegen leggen dit bijzondere verhaal met happy end vast. Real Madrid nodigt de Syriërs uit voor een thuiswedstrijd in het Stadion Santiago Bernabéu. Voor de kleine Said wordt een ontmoeting met sterspeler Cristiano Ronaldo geregeld. „Hij wist niet wat hem overkwam”, zegt Mohsen nu lachend. „Hij vroeg steeds: ‘Papa is dit de echte Ronaldo?’ Dat heeft een enorme indruk op hem gemaakt. Hij gaat hier nu naar school, heeft Spaanse vriendjes en voelt zich thuis in Getafe.”

Zo behoren de Mohsens tot slechts een heel klein aantal Syriërs, dat via de Balkanroute in Spanje aanbelandt en er wil blijven. „Nee, ik ken verder niemand die naar Spanje wilde. Vrijwel iedereen had Duitsland, Nederland, Engeland of Scandinavië als bestemming. Daar is de opvang nu eenmaal veel beter geregeld en is de kans op een goede toekomst groter. Ik heb van een aantal Syriërs gehoord dat het heel moeilijk is om in Spanje te overleven. Ze vragen misschien wel asiel aan, maar uiteindelijk vertrekken ze toch weer.”

Mohsen is één van de zevenduizend Syriërs, die in 2015 naar Spanje komen. Meer dan 90 procent van de Syriërs komt het land binnen via de in Noord-Afrika gelegen exclave Melilla. Sinds april vorig jaar kunnen Syriërs er bij een loket asiel aanvragen en hoeven ze niet meer de meters hoge grenshekken te bedwingen. Deze route wordt steeds vaker gebruikt nu de grenzen op de Balkanlanden dicht zijn. Maar verreweg de meeste Syriërs zien Spanje slechts als een opstap naar een ander Europees land waar de opvang beter is geregeld. Mohsen ziet in Spanje wel het land van zijn toekomst. „Het is nu wachten totdat mijn vrouw en kinderen vanuit Turkije mogen overkomen”, verzucht hij.

Door de week zit Mohsen ’s ochtends op kantoor en traint hij in de middagen een elftal van zestienjarige amateurvoetballers in Getafe. In de weekeinden worden wedstrijden gespeeld onder zijn leiding. Mohsen communiceert met handen en voeten. Voetbaltaal is in meerdere opzichten universeel. „Ik leer hier ontzettend veel. Misschien dat ik mijn kennis in de toekomst kan overdragen in Syrië. Maar dan moet er eerst een einde komen aan de oorlog. Zover is het nog lang niet. Het zou mooi zijn als ik in Spanje in de toekomst een profclub zou kunnen trainen. Dat is een nieuwe droom voor mij”, vertelt hij in gebroken Engels.

De Syriër beschikt over een bescheiden salaris waarvan hij maandelijks 300 euro overmaakt naar zijn vrouw in Turkije. Ondertussen heeft Mohsen een asielaanvraag lopen en probeert hij zijn vrouw en twee andere kinderen naar Spanje te halen. Het is nu de bureaucratie die een struikelblok vormt. „De Spanjaarden vragen om papieren die alleen in Syrië te verkrijgen zijn. Dat is onmogelijk. De tocht die Said en ik hebben gemaakt, zou voor mijn vrouw veel te gevaarlijk zijn. Sterker nog; je komt als Syriër niet meer over die grenzen heen. Ze zit net als vele anderen vast in Turkije. Ik heb geluk gehad. Maar pas als mijn gezin herenigd is, zal voor ons allemaal een nieuw leven in Spanje kunnen beginnen. Ik heb er vertrouwen in dat na een vlucht van vier jaar uit Syrië alles goed komt.”