Onderweg, op drift, op de vlucht

De televisie toont tentenkampen zo ver het oog reikt, drek en ellende, wie niet vlucht komt om. Gelukkig zijn er behalve politici, opiniemakers en hulpverleners ook tentoonstellingsmakers die proberen om voor het drama dat zich onder onze ogen afspeelt een stem te vinden.

Op twee net geopende tentoonstellingen – de één bij Akinci in Amsterdam, de ander bij Garage in Rotterdam – kán de actuele situatie vertrekpunt zijn, maar dit hoeft niet per se. Yasmijn Jarram, net benoemd tot curator van Garage, heeft met Territorial Drift de meest ongelijksoortige tentoonstelling gemaakt. Jarram nodigde zes kunstenaars uit die geacht worden gebieden te verkennen waar persoonlijke en politieke verhalen als aardlagen verscholen liggen. Niet alle deelnemers leveren overtuigend werk af. Wie dat wel doen zijn Adam Helms, maar vooral de Nigeriaanse rising star Otobong Nganga. Zij toont in de simpele, sprookjesachtige videofilm Remains of the Green Hill (2015) hoe het destructieve koloniale beleid in een vroegere kopermijn in Nigeria kan worden veranderd in iets wat opbouwt en hoop geeft.

Een meer uitgebalanceerde tentoonstelling vind je bij Akinci in Amsterdam, waar een groep kunstenaars is verzameld rond het thema ‘displacement’. De Syrische kunstenaar Hrair Sakissian toont in zijn schitterende fotoserie Unexposed wat er over is na de vlucht, na zoveel decennia leven in schaduwen: een verkleurde familiefoto op een televisie, een hand die op een oude sprei van thuis ligt.

De in Mexico wonende kunstenaar Miguel Angel Rios vormt met zijn vijf minuten durende films Piedras Blancas (2014) een ander hoogtepunt op Displacement. Duizenden gipsen ballen denderen een berghelling af. Ze razen aan verschillende camera’s voorbij, sommige slaan te pletter, andere ketsen door. Hoeveel camera’s er vernietigd worden? Veel. Hoeveel witte ballen de vlucht naar beneden ‘overleven’? Veel. Piedras Blancas is een beeldschone en angstaanjagende metafoor voor een wereld die op drift is. De film laat geen mens onberoerd, zelfs al komt er geen mens in beeld.