Obama’s opperrechter zet Republikeinen voor het blok

Steeds wanneer de Amerikaanse president een nieuw lid voor het Supreme Court voordraagt, trilt het delicate bouwsel van de Amerikaanse Constitutie, waarin de president, het Congres en de hoogste rechter elkaars macht in toom moeten houden. De nieuwe man of vrouw wordt benoemd voor het leven. De negen rechters besluiten bij meerderheid van stemmen. Eén rechter kan het verschil maken en zo een beslissend stempel drukken op het lot van het land. Nationale ophef hoort vanouds bij zo’n wissel.

Het Hof is de laatste scheidsrechter die bepaalt of de wetten van vandaag sporen met de burgerrechten uit de achttiende-eeuwse grondwet. Het toetst, is wel gezegd, de Constitutie aan ‘het morele klimaat van de tijd’ en dat is veranderlijk. Zo kwam het Hof ooit terug van zijn besluit dat kinderarbeid een grondrecht was. Het vonnis dat zwarte kinderen naar blanke scholen mogen gaan gaf de zwarte emancipatie een beslissende zet. En het dwong – unaniem – president Nixon de Watergate-banden vrij te geven.

De Amerikaanse president Obama droeg woensdag een rechter voor om Antonin Scalia, die vorige maand plotseling overleed, bij het Supreme Court op te volgen. Maar het enorme tumult rond die vacature is ongebruikelijk.

Merrick Garland (63), nu opperrechter bij het Hof van Beroep in Washington, geldt als een superieur jurist en man van het politieke midden. Maar zijn kwaliteiten zijn het punt niet. Republikeinen in het Congres, dat de voordracht moet afwijzen of bekrachtigen, eisen dat een nieuwe president de voordracht doet. Ze weigeren zelfs maar met Obama’s keus te praten, hoewel ze Garlands benoeming in zijn huidige functie ooit steunden. Het volk, dat in november de nieuwe president kiest, verdient het laatste woord, zeggen ze. Maar het volk heeft het laatste woord al. Het gaf Obama vier jaar geleden het mandaat om opperrechters voor te dragen. Nergens staat dat dat mandaat na drie jaar vervalt.

Obama’s voordracht is een nieuwe uitnodiging om de vergiftigde verhoudingen tussen Congres en Witte Huis, die Washington op slot houden en de weerzin onder burgers tegen de politiek opjagen, te normaliseren. Het valt te hopen dat gematigder stemmen binnen het Republikeinse kamp nu de overhand krijgen.

Dat is ook een kwestie van eigenbelang nu de door het Republikeinse establishment verafschuwde Donald Trump oprukt naar de nominatie voor het presidentschap. En een president Hillary Clinton zou wel eens een radicalere kandidaat dan Merrick Garland kunnen voordragen. Met het doorzetten van deze voordracht zet Obama de Republikeinen slim voor het blok.