Krijgen ze die 21 miljoen nog terug?

Nijmegen betaalde 21 miljoen om een slachthuis uit te kopen dat kort daarna sloot. Gisteren was er een raadsvergadering over de vraag wat er met het geld is gebeurd. „Ik heb een slecht gevoel hierbij”, zegt de fractievoorzitter van GroenLinks.

Personeel van slachthuis Hilckmann trok woensdag in protest naar het Nijmeegse stadhuis. Het bedrijf kreeg miljoenen voor een verhuizing, maar sloot onverwacht. Het personeel weet niet hoe het verdergaat. Foto Flip Franssen

Opgelucht waren ze, afgelopen zomer bij het Nijmeegse slachthuis Hilckmann, gespecialiseerd in het verwerken van varkens en runderen. Al jarenlang zat het bedrijf vast aan de Waalhaven in het westen van de stad. De slachterij wilde graag uitbreiden maar kon geen kant uit. Tot de gemeente Nijmegen met een oplossing kwam. Die wilde op het terrein van Hilckmann graag de nieuwe woonwijk Waalfront bouwen en was bereid het bedrijf uit te kopen.

Er kwam een overeenkomst ter waarde van 27,6 miljoen euro. Deels om de bedrijfsgebouwen aan te kopen en deels om de verhuizing te faciliteren. Voor de gemeente was het belangrijk dat de werkgelegenheid behouden bleef en wilde daarvoor fors betalen. Er werd alvast 21 miljoen euro overgemaakt aan de notaris van Hilckmann.

Een half jaar later is het stil bij de slachterij aan het Waalfront. Maar niet zoals gemeente had gehoopt. De vleesverwerker trok eind februari de stekker uit het bedrijf. Problemen met een Chinese exportvergunning, luidt het. De 350 medewerkers, van wie 107 mensen in vaste dienst, mochten nog twee dagen doorwerken. „Om direct met China te handelen is sinds kort een bepaalde exportvergunning nodig”, zegt Reinier Kole, woordvoerder van Hilckmann in een telefonische reactie. „We hebben tot driemaal toe van de Chinese autoriteiten gehoord dat we daarvoor in aanmerking komen, maar het juiste papier kwam niet. We draaiden toen al tienduizenden euro’s verlies per week omdat dit deel van de handel wegviel.”

Bij de gemeente Nijmegen gaan in februari direct de alarmbellen rinkelen: dit was niet zoals afgesproken. De werkgelegenheid verdwijnt alsnog en waar is die 21 miljoen euro gebleven?

Met „verbazing en verbijstering” is kennisgenomen van het besluit, zo laat het college van B en W kort na de sluiting aan de gemeenteraad weten.

Meteen laat de gemeente beslagleggen op de bedrijfseigendommen van Hilckmann. Om in ieder geval een deel van het al overgemaakte geld terug te krijgen. Minimaal 6 miljoen euro wil Nijmegen terugvorderen, liet wethouder Bert Velthuis (Stedelijke Ontwikkeling, SP) afgelopen donderdag weten in een brief aan de raad. „Nu de verhuizing niet doorgaat, zijn er kosten vergoed die (…) niet meer worden gemaakt.” De resterende 15 miljoen zijn kosten die volgens de wethouder „sowieso gemaakt zouden worden” om de gebouwen van Hilckmann aan te kopen. De gemeente wil weten wat er met de 21 miljoen euro is gebeurd, maar Hilckmann geeft geen openheid. Een gang naar de rechter dreigt.

Woensdag was er een ingelaste raadsvergadering over de kwestie. „Ik heb een slecht gevoel hierbij”, zei Noël Vergunst, fractielid van GroenLinks, tijdens de bijeenkomst. „De gemeente heeft behoud van de werkgelegenheid vast laten leggen in een overeenkomst, maar is dat voldoende? Ik twijfel aan de goede bedoelingen van het bedrijf. Was het wegvallen van de Chinese handel werkelijk de reden te stoppen?”

Ook het personeel van Hilckmann stelt zich die vraag. Hilckmann beloofde bij sluiting voor een goed sociaal plan te zorgen. Overleg tussen vakbond FNV en de vleesverwerker werd vorige week gestaakt en nu dreigt een patstelling. De FNV stelt onredelijke financiële eisen, meent een woordvoerder namens het slachthuis. Hilckmann wil niet verder gaan dan wat het wettelijk verplicht is. „Maar voor velen dreigt een pensioengat”, zegt FNV-bestuurder Wilma Daams. „Dat wil het bedrijf niet vergoeden.”

De vraag is of de gemeente niet ook blaam treft. Waarom werd een dergelijk groot bedrag als voorschot uitbetaald? Het slachthuis kampte al jaren met grote nettoverliezen, zo blijkt uit bedrijfsstukken die zijn ingediend bij de Kamer van Koophandel. De gemeente en Hilckmann schermen beiden met een juridisch belang en willen voorlopig niet verder op de zaak ingaan. Wethouder Velthuis stelt in de brief van afgelopen donderdag dat het gebruikelijk is een bedrag uit te keren ter grootte van 70 tot 80 procent van de aankoopwaarde.

„Zonder voldoende garanties dat het geld terugkomt als de verhuizing niet doorgaat, moet een gemeente zo’n som niet zomaar uitbetalen”, stelt Jan van der Grinten, docent staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden. „Belangrijk om nu te weten is wat er aan waarborgen is opgenomen in het koopcontract. De gemeente had nog niets, terwijl er al wel voor betaald is.”

De werknemers liepen woensdag in een protestmars van het slachthuis naar het gemeentehuis. Ze lieten daarbij hun ongenoegen luidkeels blijken: „We waren perplex. Hoe kon dit? We kregen een half jaar daarvoor nog te horen dat door de uitbreiding onze banen de komende tien jaar niet zouden verdwijnen”, stelt Werner van Leeuwen (50) die 32 jaar werkzaam was als productiemedewerker bij het slachthuis. „Ons werd een sociaal plan beloofd, maar ze laten ons gewoon stikken.”

Fractievoorzitter Mark Buck van het CDA verwoordt het woensdag tijdens de raadsvergadering zo: „Dit is een drama voor het personeel, de werkgelegenheid in de stad en de gemeente. Ik ben bang dat het nog jaren duurt voordat dit dossier gesloten kan worden.”