‘Dit verhaal ben ik zelf’

Saoirse Ronan (21) heeft al twee Oscarnominaties op haar naam. Voor haar rol als Ierse emigrant in ‘Brooklyn’ gebruikte ze haar eigen heimwee.

Saoirse Ronan (links) speelt het Ierse meisje Eilis Lacey dat begin jaren vijftig uit Enniscorthy naar New York vertrekt. Rechts haar geliefde Tony (Emery Cohen).

Op internet staan filmpjes waarin presentatoren als Ellen Degeneres oefenen hoe ze haar naam moeten uitspreken. Uitgeschreven komt ‘Sur-sja’ het dichtst in de buurt. Nu Saoirse Ronan (1994) op eenentwintigjarige leeftijd haar tweede Oscarnominatie op zak heeft, willen talkshowhosts niet langer dezelfde flater begaan als acteur Dennis Quaid die bij het aankondigen van haar Golden Globenominatie haar voornaam molesteerde tot ‘Seesha’. De Iers-Amerikaanse Ronan lijkt dankzij haar rol als Ierse emigrante in het melodrama Brooklyn officieel de stap te hebben gezet van ex­kindsterretje naar volwassen actrice.

In interviews benadrukt Ronan vooral dat ze het gevoel had niet te acteren tijdens de opnames van Brooklyn. Terwijl ze in haar kopje thee roert, vertelt ze de pers in Londen voor de tigste keer, maar altijd even naturel, hoe ze emotioneel hetzelfde doormaakte als het hoofdpersonage Eilis tijdens het werken aan de film. Brooklyn, gebaseerd op een bestseller van de Ierse auteur Colm Tóibín, vertelt het verhaal van de wat passieve Eilis, een jonge vrouw in de jaren vijftig, die door haar oudere zus op de boot wordt gezet van het kleine stadje Enniscorthy in Ierland naar Brooklyn, New York. In Ierland is er voor Eilis geen toekomst. Eenmaal aangekomen in de VS wordt ze verteerd door eenzaamheid en heimwee, tot ze valt voor een Italiaanse immigrantenzoon. Als ze later terugkeert naar Ierland, ontdekt ze dat haar verblijf overzee haar meer heeft veranderd dan ze zelf had gedacht.

Saoirse Ronan: „Ik vroeg me tijdens de opnamen steeds af of ik wel genoeg deed, omdat alles zo echt voelde.” De actrice was vlak voordien in haar eentje verhuisd naar Londen, vanuit haar woonplaats in Ierland, twee dorpen verwijderd van Enniscorthy. Ronan: „Ik ken die plek goed, we gingen er naar de bioscoop omdat ze daar meer schermen hadden dan bij ons in het dorp.” Hoewel ze vrienden, een liefje en een baan had in Londen, werd ze gekweld door hetzelfde onbestemde gemis als Eilis.

Toch werkt Ronan al sinds haar tiende met succes aan haar acteercarrière en reist ze de wereld over van filmset naar filmset. Haar natuurlijke omgang met de camera was een van de redenen waarom Brooklyn-regisseur John Crowley (1959) met haar wilde werken, vertelt hij. „Ze werkt heel instinctief, ze haalt haar inspiratie niet uit research. Tegelijkertijd heeft ze een vertrouwdheid met de camera die je alleen kunt hebben als je al sinds je kindertijd op de set staat.”

Oscarnominatie

Ronan sleepte op haar dertiende haar eerste Oscarnominatie in de wacht, voor haar rol in kostuumdrama Atonement (2007). Later volgde onder meer Hanna (2011) waarin ze als engelachtige moordmachine mensen afslacht. In 2014 was ze te zien in Wes Andersons The Grand Budapest Hotel. Binnenkort speelt ze de hoofdrol in On Chesil Beach, na Atonement haar tweede rol in een verfilming van een roman van Ian McEwan.

Ondanks dat nomadische filmbestaan viel de verhuizing naar Londen haar zwaar. „Wanneer je aan het werk bent, weet je dat er een einddatum zit aan de tijd die je op een bepaalde plek doorbrengt.” Dat was nu niet het geval én haar moeder was niet meer aanwezig op de set. Dat zij Ronan altijd vergezelde geeft de actrice als reden dat ze niet is ontspoord, zoals zoveel andere kindacteurs. „Het enige wat mijn moeder bezighield op de set, was mijn welzijn.”

Het was niet eenvoudig investeerders te overtuigen om geld te steken in een bitterzoet drama over zoiets onbestemds als heimwee, met ook nog eens een grotendeels vrouwelijke cast, vertelt regisseur Crowley. „In de film gebeurt niet echt veel. Dat bleek vaak een struikelblok te zijn voor geldschieters. Maar sommige mensen zagen het meteen zitten, omdat deze film het verhaal vertelt van hun grootmoeder.”

Die groep is groot. Ruim 10 procent van de inwoners van de VS – ongeveer 33 miljoen Amerikanen – geeft aan Ierse voorouders te hebben. De film sleepte in immigratieland Amerika drie Oscarnominaties in de wacht: voor beste actrice, voor beste film, en voor het beste, niet-oorspronkelijke scenario (door Nick Hornby, de schrijver van High Fidelity en About a boy). In de jaren vijftig, als Eilis in de film haar overtocht maakt, vertrok de tweede grote golf Ieren richting de VS. Een eerdere groep emigreerde na de hongersnood rond 1850. Een derde golf Ieren zou vertrekken tijdens de recessie in de jaren tachtig.

Een eigen thuis

Bij die derde groep zaten ook de ouders van Ronan. Ze weet daarom hoe zwaar het leven van immigranten kan zijn. Toen Ronan in 1994 in de VS werd geboren moest haar vader rondkomen als acteur en barman, haar moeder werkte als kindermeisje. Ze besloten terug te keren naar Ierland toen Ronan drie jaar oud was. „Op een ijskoude ochtend liep mijn moeder met haar oppaskinderen door de straten van New York, terwijl ze haar eigen zieke kind, ik dus, ook nog bij zich droeg. Toen besefte ze dat ze haar kind een eigen thuis wilde geven.”

Hoewel Brooklyn de aandacht richt op een jonge vrouw die – tussen haar huilbuien door – opbloeit in de wijde wereld buiten haar verstikkende geboortedorp, wilde regisseur Crowley ook de donkere kanten van migratie laten zien, vertelt hij. Tegenover het beeld van Eilis die door de poort van de Amerikaanse immigratiedienst de zon inwandelt, plaatste hij een shot van Ieren die door de deur van een opvanghuis wandelen. Ze zijn daklozen, op zoek naar een gratis kerstmaaltijd.

Crowley: „In Ierland hangt rond mensen die naar Amerika zijn vertrokken altijd veel ontzag. Dat heeft veel te maken met de mythe van de familie Kennedy. Het idee dat je Ierland kunt verlaten tijdens een hongersnood en dat er binnen vier generaties iemand uit jouw lijn president van de VS kan zijn, spreekt enorm tot de verbeelding. Maar daar staan duizenden Ieren tegenover die heel hun leven hard werkten, maar die toch achterbleven zonder pensioen, en uit schaamte vaak niet terug naar Ierland durfden te gaan. Want zij hadden het niét gemaakt.”

Daar hoeft Saoirse Ronan zich geen zorgen over te maken. Haar heimwee zit haar carrière ook niet in de weg. Ze heeft onlangs besloten de Engelse hoofdstad in te ruilen voor New York, waar ze de volgende stap in haar carrière wil zetten: een rol op Broadway. Uiterst zelfbewust en doelgericht vertelt ze: „Ik heb 21 of 22 altijd al een mooie leeftijd gevonden om eens iets te doen in het theater.”