De grootste ster van Duitsland

Schlagerzangeres Helene Fischer is een superster in Duitsland, populairder dan Adele. Wat helpt: ze is knap, maar niet té. „Ze is niet zo mooi dat vrouwen jaloers op haar worden. Ze willen haar als vriendin.”

Zeg ‘Ademloos’ tegen een Duitser, de lettergrepen een beetje uit elkaar, en zijn ogen lichten op – helemaal als je bij iedere lettergreep je stem wat laat zakken. Of, dat kan ook, er komt een diepe zucht. Misschien gaat-ie praten over een oorwurm, het Duitse woord voor een deuntje dat je maar niet uit je hoofd krijgt. Maar er komt in ieder geval een reactie. Want iedereen in Duitsland kent de hit Atemlos durch die Nacht. En iedereen kent de zangeres: megaster Helene Fischer.

Fischer, 31 jaar, nog geen 1,60 meter, als kind een immigrant, is hét Duitse amusementsideaal, schreef het intellectuele weekblad Die Zeit. Meer dan negen miljoen cd’s verkocht. De meest gedownloade Duitse artiest. Goed voor miljoenen kijkers als ze op tv is. Twee albums in de top-5 van 2015, waaronder het al twee jaar oude Farbenspiel (kleurenspel). Toen de Britse zangeres Adele op 20 november vorig jaar haar nieuwe album 25 uitbracht, vloog dat ook in Duitsland de winkels uit. Een week eerder bracht Fischer een collectie kerstliederen uit. In de top-100 van vorig jaar stond Fischer op 1 en Adele op 2. En Atemlos is de best verkochte Duitse single van de afgelopen veertig jaar.

Goed dansen

En dat terwijl ze in de hoek zit van de schlagers. Dat was eigenlijk iets voor oudere mensen. „Maar Fischer is een fenomeen dat dit genre heeft veranderd”, zegt Martin Lücke, docent muziekmanagement in Berlijn. „Ze heeft een prima imago en ze is gewoon goed. Ze werkt hard, dat merk je aan alles. Een perfectionist. Ze heeft een mooie, geschoolde stem en kan niet alleen zingen, maar ook goed dansen, wat belangrijk is voor de showprogramma’s op tv. En ze heeft een groep uitstekende mensen om zich heen: componisten, tekstschrijvers, managers.”

Elf jaar geleden begon haar carrière met een tv-optreden in het showprogramma van Florian Silbereisen, een man die later haar partner zou worden. Daarna ging het razendsnel. De muziek werd wat beter, de kleding wat strakker maar nooit te gewaagd, ze kreeg een eigen show op tv. Ze was al de grootste ster van Duitsland, maar ze steeg nog verder toen bekend werd dat het Duitse elftal op het WK in 2014 in Brazilië naar Atemlos luisterde om zich op te laden voor de wedstrijden.

Toen de Mannschaft bij de Brandenburger Tor stond te vieren dat ze wereldkampioen waren geworden, stond Fischer er in een Duits shirt tussen om Atemlos nog een keer te zingen, met een aangepaste tekst. De populariteit van dit lied blijkt ook uit de vele persiflages die op YouTube te vinden zijn. Zoals die van een groep artsen en verpleegkundigen: ‘Ademnood in de nacht, een hartinfarct op kamer acht.’

Sommigen vinden Helene Fischer een bedacht personage, gecreëerd door een aantal handige muziekmanagers. Volgens Lücke, die in het vak zit en eigenlijk niet zo veel opheeft met dit soort muziek, doet dit haar onrecht. „Ze is veel meer, ze doet dit echt zelf.” Wat ook helpt: ze is knap, maar niet té. „Het is een positieve schoonheid. Ze is niet zo mooi dat vrouwen jaloers op haar worden, vrouwen zullen haar eerder als vriendin willen. En er zullen vast veel mannen van dromen, ja.” Bij een onderzoekje van de Duitse Playboy noemde één op de vijf mannen haar de ideale vrouw. Dat ze haar bruine haar is gaan verven en nu blondine is, speelt volgens Lücke geen rol. „Ik weet niet waarom je blondines met Duitsland zou moeten associëren.”

Fischer schermt haar privéleven af. De regenboogpers, zoals ‘de bladen’ in Duitsland worden genoemd, moeten iedere halve zin uitknijpen om nog iets te kunnen schrijven. In de schaarse interviews die ze geeft, zegt ze dat ze het leuk vindt om er goed uit te zien, maar zodra het kan haar hoge hakken uitschopt, makkelijke kleren aantrekt en wat gaat snoepen – het liedje Marathon gaat over een onweerstaanbare liefde, al sinds haar jeugd, waar haar hart altijd sneller van gaat kloppen: chocola. Een sympathieke vrouw die altijd gewoon is gebleven, die droomt van „een beetje avontuur” en modern-romantische liedjes zingt, en als het haar allemaal een beetje te veel wordt, het liefst gaat wandelen in het bos. Dat zijn allemaal uitspraken „waartegen je niets in kunt brengen”, schreef Die Zeit. „Zinnen die een beetje klinken alsof Angela Merkel per vergissing in de wereld van de schlagers terecht is gekomen.”

Muzikaal interessant

Maar de muziek van Fischer zit muzikaal interessanter in elkaar dan de gemiddelde schlager, zegt ook Hartmundt Fladt, een muziekprofessor uit Berlijn die op de lokale radio iedere week een muziekstuk ontleedt en zich af en toe aan de populaire muziek waagt. „Schlagermuziek is om te consumeren, oppervlakkig. Fischer komt in de buurt van popmuziek.” De teksten zijn net een paar graden origineler dan de gemiddelde schlager. Bovendien past het succes van Fischer in de al iets eerder ingezette opmars van muziek in de eigen taal.

Haar sterrenstatus is een enorm succes voor een vrouw die is geboren in Krasnojarsk, Siberië, als dochter van een sportleraar en een ingenieur met Duitse voorouders. Ze was ruim drie toen de familie naar het land van de voorouders verhuisde. Hoewel ze nog maar elf jaar in het vak zit, heeft geen Duitse zanger meer prijzen gekregen. Herbert Grönemeyer, Rammstein, de Toten Hosen? Fischer heeft nu al vaker de ECHO gekregen, de belangrijkste Duitse muziekprijs. Jong en oud komt naar haar luisteren – haar concerttournee in 2015 trok 900.000 bezoekers.

Tot nog toe richt Fischer zich vooral op Duitstalige landen, hoewel ze ook in Denemarken populair is. „Waarschijnlijk een bewuste keuze”, denkt Lücke. „Eerst hier eruit halen wat erin zit.” Een internationale carrière zou niet onlogisch zijn, gegeven het feit dat ze in haar jeugd graag covers zong van Celine Dion, Bon Jovi en Whitney Houston. Ze luisterde graag naar kindster Heintje uit Kerkrade, de Duitse variant. Denk: Ich bau dir ein Schloß. Op de vraag of Fischer ook een ster zou kunnen worden in Nederland geeft Lücke een knipoog: „Dat zou onze wraak zijn voor Heintje.”