Betaalt het slachthuis de miljoenen nog terug?

Een slachthuis kreeg geld voor een verhuizing. En prompt sloot het.

Personeel van slachthuis Hilckmann trok woensdag in protest naar het Nijmeegse stadhuis. Het bedrijf kreeg miljoenen voor een verhuizing, maar sloot onverwacht. Foto Flip Franssen

Voor de ingang van het gesloten slachthuis Hilckmann verzamelen zich woensdagavond zo’n veertig medewerkers. Tot voor kort reden hier vrachtwagens met knorrende biggen door de poort. Nu vertrekken er de ontslagen personeelsleden (110 mensen in vaste dienst, zo’n 240 oproepkrachten) voor een protestmars naar het gemeentehuis.

Drie weken geleden kregen ze te horen dat ze hun baan zouden verliezen. Wegens nieuwe regelgeving in China kreeg Hilckmann geen exportvergunning meer voor dat land, een belangrijke afzetmarkt. Het bedrijf leed er volgens een woordvoerder tienduizenden euro’s verlies per week door. De stekker werd eruit getrokken, een mooi sociaal plan beloofd. Op dat laatste is het nog altijd wachten.

Terwijl Hilckmann niet verder wil gaan dan wat het wettelijk moet betalen, eisen de werknemers dat ze gecompenseerd worden voor het pensioen dat ze dreigen te verliezen. „Ze willen ons recht in de ogen kunnen aankijken, maar dat is ze niet gelukt”, zegt Werner van Leeuwen (50), die 32 dienstjaren heeft bij het bedrijf. „Ik hoorde het nieuws vlak nadat ik terugkwam van vakantie. Eerst was ik verdrietig, maar nu vooral kwaad.”

Het contrast met acht maanden geleden is groot. Toen werd bij Hilckmann nog op de tafels gedanst nadat het bedrijf een deal had gesloten met de gemeente Nijmegen. Voor 27,6 miljoen euro kocht de stad het slachthuis aan de Waal en zou Hilckmann in het Brabantse Haps, bij Cuijk, een nieuwe vestiging neerzetten. De gemeente op haar beurt kon verder met het bouwen aan de wijk Waalfront in Nijmegen-West. Andere bedrijven in het gebied waren daarvoor al eerder uitgekocht.

De gemeente vond het belangrijk dat de werkgelegenheid behouden zou blijven. Daarom lag in het aankoopbedrag van het slachthuis een vergoeding besloten om de verhuizing in goede banen te leiden en de garantie te krijgen dat de werknemers voor minstens tien jaar hun baan zouden houden. Nijmegen betaalde Hilckmann een voorschot van 21 miljoen euro.

Zo’n groot voorschot

Over dat bedrag leven in de Nijmeegse gemeenteraad nu de grootste vragen. De partijen debatteerden er woensdag over. Wie had eigenlijk bedacht dat het bedrijf zo’n groot voorschot moest krijgen? En ziet de gemeente er ooit nog iets van terug?

Slachthuis en gemeente zijn in een juridische procedure verwikkeld. Nijmegen eist 6 miljoen euro van Hilckmann, maar het bedrijf weigert ook maar iets terug te betalen. Dus heeft Nijmegen beslag laten leggen op de bedrijfseigendommen.

Die 6 miljoen is wat de gemeente maximaal denkt terug te kunnen krijgen van Hilckmann, schreef wethouder Bert Velthuis (stedelijke ontwikkeling, SP) vorige week donderdag in een brief aan de gemeenteraad. „Nu de verhuizing niet doorgaat, zijn er kosten vergoed die [...] niet meer worden gemaakt.”

Dan blijft 15 miljoen euro over. Volgens Velthuis had dat bedrag „sowieso” betaald moeten worden om de gebouwen van Hilckmann aan te kopen met het oog op de nieuwbouwplannen. Bovendien is het volgens de wethouder „gebruikelijk” een voorschot te betalen van 70 tot 80 procent van de aankoopwaarde.

Toch zijn er vraagtekens te zetten bij het hoge bedrag dat de gemeente aan Hilckmann betaalde. Het bedrijf leed al jaren grote verliezen, blijkt uit stukken die zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel. „Had de gemeente bij het sluiten van de deal niet beter in de boeken kunnen kijken”, vroeg D66-fractievoorzitter Rob Jetten zich woensdag af.

Wethouder Velthuis was tot 24 februari van dit jaar niet op de hoogte van ‘het Chinaprobleem’, zo verklaarde hij. Ook het personeel zegt nooit op de hoogte te zijn gebracht.

„Ik heb hier een slecht gevoel bij”, zegt GroenLinks-fractielid Noël Vergunst. „Ik twijfel aan de goede bedoelingen van het bedrijf. Was het wegvallen van de Chinese handel de werkelijk reden om te stoppen?”

Jan van der Grinten, docent staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vraagt zich af of de gemeente wel zo’n groot voorschot had moeten betalen. „Zonder voldoende garanties dat het geld terugkomt als de verhuizing niet doorgaat, moet een gemeente zo’n som niet zomaar uitkeren. Belangrijk om nu te weten is wat er aan waarborgen is opgenomen in het koopcontract. Nijmegen had nog niets, terwijl er al wel voor betaald is.”

Wat er gebeurd is met die 21 miljoen euro en waarom er in de woorden van Hilckmann-personeel „geen fatsoenlijk sociaal plan” van afkon, is een vraag die het bedrijf weigert te beantwoorden. „Op dit moment zijn we in een juridisch conflict verwikkeld. We mogen hierover daarom niets zeggen.”

Mark Buck, CDA-fractieleider in de Nijmeegse raad, verzuchtte woensdag: „Dit is een drama voor het personeel, de werkgelegenheid in de stad en de gemeente. Ik ben bang dat het nog jaren duurt voordat dit dossier na vele rechtszaken en procedures gesloten kan worden.”