Vijf vragen over het faillissement van TSN Thuiszorg

TSN Thuiszorg is woensdag op eigen verzoek failliet verklaard. Vijf vragen over het bankroet van de grootste thuiszorgorganisatie van Nederland.

Een medewerkster van thuiszorgorganisatie Buurtzorg verzorgt de woning van mevrouw De Jong. Buurtzorg Nederland neemt een deel van het wankelende thuiszorgbedrijf TSN over. Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

Drieënhalve maand nadat TSN Thuiszorg uitstel van betaling aanvroeg, heeft de rechtbank de organisatie op eigen verzoek failliet verklaard. De bewindvoerders zijn nu curatoren geworden en de salarissen worden vanaf nu door het UWV betaald. Meer dan de helft van de tienduizend werknemers weet niet of hij of zij zijn baan behoudt. Vijf vragen over het bankroet van de grootste thuiszorgorganisatie van Nederland (40.000 patiënten).

1. Waardoor is TSN failliet?

De formele reden zullen de bewindvoerders van de thuiszorgorganisatie nog bekend moeten maken, maar het zal dicht bij de conclusie komen die de leiding van TSN Thuiszorg al eind vorig jaar trok: er bestaat met de huidige organisatie geen zicht op het op een rendabele manier leveren van huishoudelijke hulp. De tarieven die de gemeentes betalen voor hulp in de huishouding dekken veelal de kosten van TSN Thuiszorg niet. Dat komt mede doordat werknemers overgekwalificeerd zijn: ze kunnen meer en zitten in hogere salarisschalen dan het werk waarvoor gemeentes willen betalen. Een werkgever mag niet besluiten de salarissen daarom maar te verlagen. Dat mag niet volgens de cao. TSN Thuiszorg deed een poging daartoe maar werd door de rechter teruggefloten.

2. Waarom heeft de periode tussen uitstel van betaling en faillissement zo lang geduurd?

Het komt dikwijls voor dat de periode tussen surseance en faillissement maar kort duurt. Dit is afhankelijk van de situatie. TSN was schuldenvrij waardoor kredietverschaffers niet direct benadeeld werden door oplopende verliezen. De salarissen konden tot nu toe doorbetaald worden uit de inkomsten die TSN binnenkreeg en uit de reserves die er nog waren. Daardoor hadden bewindvoerders extra tijd om alle opties te onderzoeken. Dit was geen eenvoudige zaak omdat het belangrijkste bezit van TSN Thuiszorg bestaat uit de contracten die zijn overeengekomen met gemeentes. Die opdrachten zijn via een aanbesteding binnengesleept en kunnen niet zomaar worden overgenomen door een branchegenoot. Daar zitten allerlei juridische haken en ogen aan. Dat bleek al toen concurrent Buurtzorg met aanvullende voorwaarden een deel van de contracten wilde overnemen.

De vestigingen van TSN zitten vooral in Noord-Nederland (V&V-vestigingen regelen de verpleging en verzorging. HbH-vestigingen regelen de hulp in de huishouding):

3. Hoeveel mensen verliezen hun baan?

Dat is niet makkelijk te beantwoorden. Volgens de bewindvoerders hebben 4.500 van de 10.000 medewerkers „zicht” op een nieuwe baan met behoud van arbeidsvoorwaarden. Dat klinkt niet als een garantie. „De bewindvoerders hebben goede hoop dat dit aantal de komende weken nog verder oploopt”, schrijven zij. Duidelijk is dat het werk voor 40.000 ouderen en gehandicapten niet verdwijnt. De grote vraag is wie het straks uitvoert. Veel gemeentes vonden al lokale oplossingen waarbij medewerkers kunnen solliciteren bij de branchegenoot die het contract van TSN Thuiszorg heeft overgenomen. Dat kan heel goed tegen minder aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden gebeuren. Het UWV zal maximaal zes weken de salarissen van TSN-personeel betalen. Het UWV zal hiertoe vanaf komend maandag 23 bijeenkomsten in het land beleggen om het personeel te informeren.

4. Hoeveel contracten heeft Buurtzorg overgenomen?

Buurtzorg, de snel groeiende organisatie die met kleinschalige zelfsturende teams werkt, deed een poging om landelijk driekwart van de mooiste TSN-contracten over te nemen. Dat stuitte bij veel gemeentes op de vrees dat aanbestedingsregels werden overtreden of dat - door een eenmalige door Buurtzorg geëiste subsidie - ongeoorloofde staatssteun werd verleend. Uiteindelijk heeft Buurtzorg hooguit een derde van de contracten van TSN Thuiszorg over kunnen nemen. Patiënten zijn tot 25 april van hulp verzekerd, zo belooft TSN. Daarna is de hoop dat het werk allemaal bij andere partijen is ondergebracht.

5. Wat zijn de reacties op het bankroet?

Veel werknemers zijn boos en voeren actie. Staatssecretaris Van Rijn (Zorg, PvdA) spreekt van ‘een beroerd moment’. „Vooral voor cliënten en medewerkers die nog geen zekerheid hebben over de toekomst.” Branchevereniging BTN „betreurt” het faillissement dat een „tragische periode” in de thuiszorg karakteriseert. De vereniging zegt dat de overheid en prominenten zoals PvdA-leider Samsom „er belang aan hechten om TSN niet te redden en daarmee werkgelegenheid en zorg veilig te stellen”. Daarmee wordt verwezen naar de uitspraken van Samsom dat een bankroet van TSN „niet zo erg” zou zijn en „misschien wel nodig” omdat ze een verkeerde benadering hadden van de thuiszorg.