Rubio kon belofte nooit waarmaken

Senator Marco Rubio geeft op na een vernederende nederlaag tegen Trump in zijn eigen Florida.

Marco Rubio met zijn gezin. Dinsdag trok hij zich terug uit de race. Foto AFP

Dat Marco Rubio de strijd om de Republikeinse presidentsnominatie zou staken, was geen verrassing. Afgelopen maandag, toen de peilingen in zijn thuisstaat Florida al slecht waren voor hem, liet hij voor een groep studenten in West Palm Beach doorschemeren dat hij de strijd zou staken. Rubio keek niet langer vooruit, maar terug. Hij spaarde zichzelf niet.

„Ik heb de fout gemaakt Donald Trump persoonlijk aan te vallen. Mijn vrouw en kinderen schaamden zich voor me.” Hij praatte een paar dagen over Trumps kleine handen, en zei: „Als handen klein zijn, moet iets anders dat ook zijn.”

Rubio had spijt, maar hij had er wel iets van geleerd, zei hij. „Die drie dagen dat ik dat deed, waren al mijn toespraken live op tv. Dit zijn we geworden, besefte ik, een reality tv-show.”

Het gebeurt zelden dat zijn politieke instinct Marco Rubio in de steek laat. Maar hij heeft zich ernstig misrekend in de presidentsverkiezingen van 2016. Hij dacht dat de Republikeinen na acht jaar Obama een kandidaat wilden die een verkiezing kan winnen. Hij had zich jarenlang voorbereid op 2016. Dit moest het jaar worden van de ambitieuze senator. Hij had bestuurlijke ervaring opgedaan in de Senaat. Hij is jong, 44 nog maar, een zoon van Cubaanse migranten. Hij groeide in relatieve armoede op.

Een van de grootste kanshebbers

In grote lijnen zou hij iets kunnen hebben van de Barack Obama van 2007. In de top van de Republikeinse Partij lag hij daarom goed. Hoezo is de Grand Old Party een oud, wit bolwerk? Kijk maar naar Rubio! Hij werd gezien als een van de grootste kanshebbers in een tweestrijd met Hillary Clinton. De Democraten zouden in die strijd stilstand symboliseren, terwijl de Republikeinen met een jonge migrantenzoon voor verandering zouden zorgen.

Maar de Republikeinse kiezers doen dit jaar niet mee aan voorgekookte scenario’s. Ze laten zich geen kandidaat opdringen. Zeker niet Rubio, de kandidaat over wie het al vier jaar gaat, maar die geen electorale basis heeft, en vrijwel geen achterban.

De eeuwige belofte – Rubio heeft er meer last dan profijt van gehad. Al in 2013 zette Time Magazine hem op de cover, met als kop ‘De Republikeinse Redder’. Rubio praatte toen al graag over ‘een nieuwe conservatieve beweging’, die zijn partij moest overnemen. De partij was steeds verder naar rechts opgeschoven, en daardoor het contact met belangrijke minderheden, zoals de latinokiezers, kwijtgeraakt. Rubio wilde een stevige rechtse boodschap verenigen met compassie voor minderheden. Geen wonder dat hij al snel gezien werd als de Republikeinse kroonprins.

Rubio heeft altijd een scherp instinct gehad voor de politieke mode. In 2010 werd hij in de Senaat gekozen, doordat hij zich verbond aan de opkomende Tea Party. Hij omarmde de thema’s die deze beweging belangrijk vond: een kleine overheid, lage belastingen. Na de verloren presidentsverkiezingen van 2012 zag hij dat er veel animo was om de slinkende basis weer te vergroten.

Rubio maakte met zeven andere senatoren, Republikeinen en Democraten, een plan voor immigratiehervorming. Maar toen duidelijk werd dat hun plan nooit door het Congres zou komen, trok Rubio zijn steun gauw in. Hij begreep dat de conservatieve kiezer er alweer anders over was gaan denken. En hij had een hoger doel: tot president gekozen worden in 2016.

Maar tijdens de campagne kwam Marco Rubio’s grote zwakte naar boven: zijn berekenende stijl. Rubio was vaag over beleidsvoorstellen en leek iedereen te vriend te willen houden.

Toespraken waren elke dag letterlijk dezelfde als de vorige dag. In een tv-debat vlak voor de voorverkiezing van New Hampshire zei Rubio keer op keer dezelfde zin (‘Het is niet waar dat Barack Obama niet weet wat hij doet. Hij weet precíes wat hij doet.’)

Zwaar aangedaan

Pas in de laatste dagen van zijn campagne liet Rubio zijn persoonlijkheid zien. Maar toen was het al te laat. Rubio was zwaar aangedaan door het geweld op campagnebijeenkomsten van Donald Trump. Jaren geleden zei hij al eens in een interview dat zijn uit Cuba gevluchte ouders hem altijd waarschuwden voor leiders met een hang naar een persoonlijkheidscultus. Rubio zei dat hij zelfs niet meer zeker wist of hij de Republikeinse presidentskandidaat straks wel kan steunen, als dat Trump blijkt te zijn.

De tragiek van Rubio is ook de tragiek van de Republikeinse Partij. Na het kritische ‘autopsierapport’ na de verkiezingen van 2012, toen Mitt Romney verloor van Barack Obama, zou alles anders worden. De partij zou moderniseren, frisser en diverser worden. Rubio werd daar het gezicht van. Maar zowel hij als de partij miste een verhaal achter de goede bedoelingen. Toen hij tijdens de voorverkiezingen getest werd, bleek het hem aan ideeën te ontbreken, zoals zijn partij die nu evenmin heeft.