Pensioen is geen staatszaak

Groot alarm in de pensioenwereld: uit de dinsdag gepubliceerde dekkingsgraden blijkt dat ambtenarenpensioenfonds ABP, het zorgfonds PFZW en de fondsen voor de metaalindustrie PMT en PME terecht zijn gekomen onder een dekkingsgraad van 90 procent. Dat is dramatisch en kan leiden tot drastische ingrepen om de solvabiliteit van deze fondsen te garanderen.

De ontwikkelingen op de financiële markten zijn daar vooral debet aan. De hoofdschuldige is de extreem lage rente. Nederlandse staatsleningen tot een looptijd van meer dan vijf jaar hebben een negatief rendement. De aandelenbeurzen hebben een zeer slechte start van het jaar achter de rug.

Het beleid van de Europese Centrale Bank, die vorige week de rente tot verder onder nul verlaagde, is er op gericht de Europese economie en kredietverlening te stimuleren. Voor zover dat op deze manier al zinvol is, is dat in ieder geval desastreus voor spaarders. En dus voor onze pensioenfondsen. Het is een treurige vaststelling dat uitgerekend een prudent stelsel, gericht op een stabiele oudedagsvoorziening, zelf het grootste slachtoffer is.

De onderdekking moet worden gerepareerd. Staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken, PvdA) is al enige tijd bezig met het verzamelen van ideeën. De Nederlandsche Bank, overigens zowel toezichthouder als medeverantwoordelijke voor het monetaire beleid dat een deel van het probleem veroorzaakt, kijkt mee. Alle mogelijke ingrepen zijn pijnlijk. De pensioenen kunnen worden verlaagd. De premies kunnen worden verhoogd en anders ingericht. Of de vaste afspraak over de hoogte van de uitkering kan worden verbroken, en vervangen door een uitkering waarvan de hoogte zal afhangen van de behaalde beleggingsresultaten.

De welvaartsverdeling tussen ‘jong’ en ‘oud’ is veranderd in het nadeel van de eersten. Dat vooral jonge werkenden de rekening moeten betalen lijkt onrechtvaardig. Een evenredige spreiding van de pijn is beter. Dat geldt ook voor een verhoging van staatspensioen AOW en de premies daarvoor. Als dit enkel is gericht op het repareren van het acute pensioentekort, zullen veel jonge mensen die zelf geen pensioen opbouwen via een fonds, moeten worden ontzien.

Daarbij mag niet vergeten worden dat het pensioen een onderlinge zaak is van werkgevers en werknemers. Het is niet wenselijk dat de overheid een greep uit de kas doet als het de fondsen goed gaat. Evenzeer moet zij op afstand blijven als er tekorten optreden.

Het risico dat straks collectieve middelen worden ingezet om het pensioenprobleem op te lossen, kan het best worden vermeden.