Column

Opsporing Verzocht: man met hoofd in zak, wie herkent hem niet?

Man met zak in 'Opsporing Verzocht' (AVRO-TROS).

Sinds de vondst van een afgehakt hoofd op de stoep voor een shishalounge in Amsterdam-Zuid, eind vorige week, raakt Nederland er maar niet over uitgepraat. Of zoals een grapje op Twitter het parafraseerde: „Ik heb ook een hoofd. Dan komt het ineens wel heel erg dichtbij.”

Voor het gemeenschappelijk beleven van het gruwelijke besef dat er ook bij ons moorden gepleegd worden om de tegenstander af te schrikken, hebben we onder meer het programma Opsporing Verzocht (AVRO-TROS). Officieel worden daarin bewakingsbeelden en reconstructies vertoond om het publiek in te schakelen bij het oplossen van misdaden. Zoals Ellie Lust, niet alleen ster van het spelprogramma Wie Is De Mol? (AVRO-TROS), maar ook woordvoerder van de Amsterdamse politie, het formuleerde in Opsporing Verzocht: „We doen dit echt alleen maar voor de opsporing.”

Tevoren was al bekendgemaakt dat er beelden te zien zouden zijn van de man die het afgehakte hoofd naar de plaats van bestemming brengt. Tenzij die zich nog voor de uitzending bij de politie zou aangeven, natuurlijk, zo klonk het dreigend.

Ook bij voorbaat klonken de bezwaren. Het was wel een enorme inbreuk op de privacy en bovendien sprak de televisie zo de doodstraf uit over de verdachte, want die zou zeker het doelwit van een wraakoefening in de misdaadoorlog worden.

Maar wat we uiteindelijk te zien kregen, leek niet iets dat direct tot identificatie zou kunnen leiden. Niet alleen was het Hoofd natuurlijk niet zichtbaar in beeld, ook gezicht en andere uiterlijke kenmerken van de gezochte man waren nauwelijks waar te nemen. We moesten het stellen met zijn gewatteerde jack en zijn loopje.

Het Openbaar Ministerie lichtte desgevraagd in diverse media toe dat uitzending van de beelden nodig was omdat de rechtsorde geschokt was. Met andere woorden: in het gemeenschappelijk kijken naar een plastic zak, waarvan we weten dat het een afgehouwen hoofd bevat, zit ook een stukje collectieve bezwering. Want niemand zal bellen om op basis van dit modderige beeld te zeggen: o, dat is Vladimir, Piet of Achmed uit Purmerend.

Misschien is er nog een reden om dit uit te willen zenden. Het is een bekend gegeven dat in elke gevangenis de televisie op dinsdagavond altijd op NPO1 staat ingesteld. Ook voor de daders op wie zo ostentatief gejaagd wordt geldt dat ze graag dit soort beelden collectief willen herbeleven.

In de Nieuwstrend van EénVandaag (AVRO-TROS) opperde misdaadverslaggever Bram de Waal dat dit gegeven wel eens de belangrijkste reden zou kunnen zijn. Direct na zo’n uitzending staan de mobiele telefoons van de Mocromaffia roodgloeiend om onderling na te praten. En dan kan er massaal worden getapt door de politie.

De publieke omroep is dus als een haardvuur voor onze criminaliteitsbeleving én lokt af te luisteren babbelgesprekjes van criminelen uit.