‘Ik noem het dierenmishandeling’

Een Kamermotie wil boeren verplichten kalfjes langer bij de moederkoe te houden. Boerinnen protesteren daartegen. „Een koe heeft niet altijd aandacht voor het kalf.”

De kloof tussen politiek en burger is groot maar de kloof tussen politiek en boerin is misschien nog groter. „Hoe is het mogelijk dat de politiek dit besluit neemt”, vragen veel van de tweehonderd boerinnen zich af die dinsdag protesteerden tegen een motie van de Tweede Kamer om kalfjes langer bij de koe te houden, en hen niet meteen na de geboorte te scheiden. „Dat de Partij voor de Dieren zo’n motie indient kun je verwachten. Maar dat de rest van de politiek die motie steunt, dat begrijpen we niet”, zegt Klazien Broeks uit Dalfsen in Overijssel.

De boerinnen zijn uit het hele land naar een melkveebedrijf in Leidschendam gekomen, om van hieruit per bus een brief te overhandigen bij de Tweede Kamer in Den Haag. Daar staan ze, in de stal met uitzicht op loeiende en poepende koeien. Verontwaardigd zijn ze. „De politiek weet niet wat er bij ons gebeurt”, zegt een boerin uit Utrecht. „Er worden besluiten vanachter een bureau genomen.”

‘Koeien zijn geen mensen’

De voorstanders van het plan om koe en kalf langer bij elkaar te houden veronderstellen dat dit „natuurlijker” is en het welzijn van de dieren vergroot. „Maar koeien zijn geen mensen”, zegt boerin Annely Langereis uit Ten Boer in Groningen. „Laten we de discussie voeren vanuit de ratio in plaats van de koe te vermenselijken.”

De „emotie-motie” moet van tafel, vinden de vrouwen. Het lijkt sympathiek om moeder en jong bij elkaar te houden. „Ik kom zelf uit de kraamzorg”, vertelt boerin Marlies uit Leusden. „Toen ik mijn man leerde kennen, heb ik gevraagd waarom hij de kalveren niet bij de koe hield. Maar dat werkt niet.” De kalveren hebben extra zorg nodig. Door de mens. Een kalf dat bij de moeder blijft, verwildert, zegt boerin Erianne van der Burg uit Steendam in Groningen. „En we leven toch niet in de oertijd?” De motie vergroot het leed van de dieren, zegt Marlies. „Ik noem het dierenmishandeling.”

Gekrenkt in hun trots zijn de boerinnen. Want juist dankzij hen, zeggen ze, hebben de kalveren in de melkveehouderij een goed leven. Kalveren verzorgen is vaak vrouwenwerk. „Ik sta elke dag om zes uur op en dan verzorg ik eerst de kalveren”, zegt boerin Marlies. „Daarna pas zijn de kinderen aan de beurt.” De mens zorgt beter voor een pasgeboren kalf dan de koe, daar zijn de boerinnen van overtuigd. „Een koe heeft niet altijd aandacht voor het kalf”, legt boerin Sophie van Roomen uit Leusden uit. „Het kalf kan verwaarloosd worden. Of vertrapt door andere koeien.”

Gezoogd met biest

De standaardprocedure is dat een pasgeboren kalf bij de moeder wordt weggehaald, om op stro in een apart hok te worden gezoogd met biest, de eerste moedermelk die „onontbeerlijk” is voor de weerstand van het kalf. Boerin Marlies: „De eerste twaalf uur zijn cruciaal.” Na twee weken verhuizen de kalveren naar een grotere ruimte, waar ze samen met andere kalveren op het stro liggen. Na enkele maanden gaan ze de groep in.

De steun voor de Haagse motie toont aan hoe zeer de politiek en misschien ook wel veel andere Nederlanders vervreemd zijn van het platteland. Want wat gebeurt er als je kalveren bij hun moeder laat? „Dan gaat het mis”, vertelt Agnes de Boer uit het Groningse Leens. Samen met haar moeder drijft ze een melkveehouderij en een paar jaar geleden gingen ze het experiment aan. „We wilden ervaren hoe het zou gaan.” In de eerste weken was het een succes. „Wat is er mooier dan dartelende kalfjes met hun moeder in de wei?” Maar de lol was er gauw af. De kalfjes liepen onder hekken door, kruisten het erf van de buren, vielen in sloten of kregen onvoldoende melk. „Zes van de dertig kalfjes hebben we verloren.”

Genoeg kritiek. Er is heus ook iets te zeggen vóór het samenhouden van koe en kalf, zo blijkt uit onderzoek van het Louis Bolk Instituut. In Nederland houden ongeveer veertig boeren het kalf wél bij de moeder en dat houden sommigen al meer dan twintig jaar vol, meldt onderzoeker diergezondheid en dierenwelzijn Cynthia Verwer. Zij somt de voordelen op: „De kalfjes groeien beter. Ze leren het reilen en zeilen in de stal sneller kennen. En ze hebben minder moeite zich tijdens hun latere leven aan te passen aan veranderingen in hun omgeving, bijvoorbeeld als ze in een andere stal worden gezet.”

Verwer erkent dat de verandering niet eenvoudig is. „Je moet echt op een andere manier met de dieren omgaan. Daarvoor is een heel ander management nodig.” De stallen moeten worden aangepast, aldus Verwer, en ook moet je de stress reduceren als na enkele maanden koe en kalf toch gescheiden worden. „Die scheiding gaat in de natuur geleidelijk. Die geleidelijkheid zul je moeten nabootsen.”