Het aantal daalt, al is ‘de nul’ nog ver weg

Premier Rutte wilde dat het aantal vluchtelingen in 6 tot 8 weken zou dalen. Dat zei hij op 20 januari. Nu is het deadlinedag. Wat is er bereikt?

Mark Rutte tijdens het vluchtelingendebat van dinsdag. Foto Martijn Beekman / ANP

Deadlinedag voor premier Rutte. Volgens zijn eigen achtwekenlimiet had vandaag het aantal vluchtelingen dat in gammele bootjes de oversteek via Griekenland naar Europa maakt, richting nul gereduceerd moeten zijn. Dat is dus niet gelukt.

De dagelijks bijgewerkte en tot op de komma nauwkeurige cijfers van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR meldden dinsdag een gemiddelde van 1.351 vluchtelingen per dag sinds begin deze maand. Dat is weliswaar 30 procent minder dan het daggemiddelde van vorige maand, maar nog altijd zeer ver weg van de nul en ook nog altijd aanzienlijk meer dan een jaar geleden.

Premier Rutte benadrukt tegenwoordig dan ook liever de richting die ten opzichte van begin dit jaar naar beneden tendeert, dan de echte getallen. Bovendien, zo zei hij dinsdag in de Tweede Kamer, die nul was geen belofte maar „een opvatting”.

Net voor de voorjaarspiek

Alle hoop om de stroom vluchtelingen en migranten echt te stoppen is deze week wederom gericht op Brussel. Komende donderdag en vrijdag zitten de regeringsleiders van de 28 lidstaten van de Europese Unie opnieuw met de Turkse premier Davutoglu om de tafel in een poging het principeakkoord van een week geleden tot een echt akkoord om te smeden.

Dit akkoord moet ertoe leiden dat Turkije alle vluchtelingen die vanuit dat land naar Griekenland oversteken zal terugnemen. Daartegenover staat de belofte van de Europese Unie om voor iedere teruggenomen vluchteling een Syrische vluchteling van Turkije over te nemen om in een van de lidstaten van de Europese Unie te hervestigen. Het betekent dat het voor vluchtelingen niet meer loont om de oversteek te maken. De weg naar Europa is afgesloten.

Net op tijd voor de ‘voorjaarspiek’ waar Rutte het de afgelopen weken regelmatig over had. Daarmee doelde hij op het lenteweer dat de overtocht tot een minder hachelijke operatie maakt.

De afgelopen jaren leidde een rustiger zee tot aanzienlijk hogere aantallen vluchtelingen.

150.000 vluchtelingen in drie maanden

Maar volgens de cijfers van de UNHCR was er de afgelopen wintermaanden constant sprake van een voorjaarspiek. Er zijn 158.153 mensen genoteerd die de eerste maanden van dit jaar over zee naar Europa zijn overgestoken.

Vandaar dat voor de leiders van de Europese Unie het andere deel van hun akkoord zo belangrijk is. Dat is de al vaker gemaakte afspraak dat lidstaten moeten stoppen met het ongecontroleerd doorlaten van vluchtelingen naar andere landen. Hongarije, Tsjechië, Macedonië, Albanië overal worden nu grenzen hermetisch gesloten. Met als gevolg dat Griekenland steeds meer vluchtelingen krijgt die geen kant op kunnen. Dit dreigt nu in de woorden van premier Rutte het „hogedrukvat-land te worden”. Met als signaal aan de vluchtelingen: de weg naar Noord Europa is afgesloten. Richting nul? De acht weken zijn voorbij. Rutte moet scoren in blessuretijd.