Column

Eind van Poetins Syrië-avontuur kan vredesberaad helpen

De verrassende aankondiging, maandagavond, dat Rusland een groot deel van zijn strijdkrachten uit Syrië zal terugtrekken, kan een constructieve bijdrage blijken aan het vredesoverleg in Genève, dat een nieuwe ronde ingaat.

Bijna een half jaar na het even verrassende begin van de Russische interventie zijn de strategische doelen behaald, zei president Poetin. Hij gaf geen details, maar het is niet moeilijk te zien wat die waren. De operatie, waaronder negenduizend bombardementsvluchten, heeft het strijdtoneel snel en beslissend veranderd. Het aangeslagen Syrische regeringsleger heeft veel terrein teruggewonnen, met name op de rebellen die voor Assad de grootste bedreiging vormden; het Westen mocht de strijd tegen Islamitische Staat voeren. President Assad zit er nog en een machtsvacuüm is voorkomen.

Bovendien heeft Poetin, als partner in de ban sinds de oorlog in Oekraïne, ervoor gezorgd dat het Westen niet langer om hem heen kan. Rusland dwong een diplomatieke hoofdrol af, in het wijdere Midden-Oosten en aan de onderhandelingstafel in Genève.

Alleen al Poetins mededeling zet president Assad onder druk: onze steun is niet oneindig. Russische diplomaten zeiden maandag dat er een politieke oplossing moet komen. Hopelijk is het een aanmoediging voor Assad om in Genève te gaan bewegen.

Poetin zet het Westen opnieuw op het verkeerde been; hij houdt het initiatief, is de boodschap. Toch is ‘Syrië’ voor Moskou geen zuivere ‘win-win’. Zie het neerhalen van een Russisch gevechtsvliegtuig door Turkije en het opblazen van een Russische toeristencharter boven de Sinaï, vorig jaar. De Russische militaire top was, ironisch genoeg net als de Amerikaanse, bang in Syrië te worden meegezogen in een militair moeras. Voor de Russische noodlijdende economie betekent de operatie een last. Zo bezien is dit wellicht een goed getimede tactische terugtrekking.

Het is wel een kwestie van eerst zien dan geloven. Het is onduidelijk hoeveel materieel en troepen worden teruggetrokken, er is geen einddatum. Rusland houdt zijn bases in Syrië. En een onderminister van Defensie zei dinsdag dat Rusland doorgaat met het bombarderen van terroristische organisaties.

Oekraïne is het precedent: daar zei Poetin vredesoverleg te steunen maar voerde hij tegelijk de militaire steun aan separatisten op. Hij blijft een cynische machtspoliticus, wiens bommen duizenden het leven hebben gekost. Maar terugtrekking kan een welkome deëscalatie betekenen. En een kans voor de VS en Rusland om diplomatiek intensiever samen op te trekken. Vijf jaar na het begin en 250.000 doden later, kan de Syrische crisis een beslissende nieuwe fase ingaan.