Stop met polariseren, maak een Nationaal Actieplan Vluchtelingen

D66-leider Alexander Pechtold wil dat politici Nederland verbazen met een gezamenlijk plan voor vluchtelingen. ‘Leer elke vluchteling Nederlands.’

Illustratie Ruben L. Oppenheimer

Sinds de vluchtelingenstroom een jaar geleden echt op gang kwam, zullen veel mensen het gevoel hebben in een achtbaan te zijn beland. Honderdduizenden vluchtelingen in gammele bootjes, duizenden voor dichte hekken in Macedonië, hele gezinnen te voet door Europa. En hier in Nederland kleine gemeenschappen verrast met grote opvanglocaties en raadsleden en burgemeesters die doen wat ze kunnen, maar worden bedreigd.

Illustratie Ruben L. Oppenheimer

Ondertussen etaleert de politiek haar onmacht. Europa worstelt. Landen sluiten hun grenzen. Turkije wil het onderste uit de kan. De Tweede Kamer debatteerde het afgelopen half jaar meer dan dertig keer over vluchtelingen, maar er is nog geen begin van een nationale aanpak, een breed gedragen plan.

Wat moet dan mijn bijdrage zijn? Waar is Nederland nu bij gebaat? Weer een ander plan? Ook een maximum aantal noemen? Het debat verder op scherp zetten? Nee. We moeten uit de polarisatie, zoeken naar het gemeenschappelijke. Alleen die houding kan ons verder brengen. Maar precies die houding mis ik in politiek Den Haag. En dat reken ik ook mezelf aan.

In een gepolariseerd debat richten camera en microfoon zich vaak op hen die het hardste schreeuwen. Je bent onvoorwaardelijk voor vluchtelingenopvang of je bent fel tegen. Een andere positie past niet in een snelle mediaquote. Toch ben ik ervan overtuigd dat miljoenen Nederlanders een andere positie innemen: mensen op de vlucht willen helpen, maar ook zorgen hebben over de gevolgen voor onze samenleving. Die mensen realiseren zich heel goed dat vluchtelingen zullen blijven komen, omdat vrede in Europa altijd aantrekkelijker is dan oorlog in eigen land. Die realistische houding zouden ook wij politici meer moeten tonen, want uiteindelijk hebben mensen meer aan politici die handelen dan aan politici die polariseren.

Een veelgehoord verwijt is: de politiek heeft de oplossing niet. Ik zou willen zeggen: de politiek heeft te veel oplossingen. Van plan-Azmani tot plan-Samsom tot de plannen van D66. Aan ideeën geen gebrek. Wat we nu nodig hebben, is politieke wil. De bereidheid het goede te zien in ideeën van de ander. De moed om het eigen gelijk te laten varen. Het lef om te zeggen: ‘jouw plan is beter dan het mijne’. Wees bereid het gemeenschappelijke te zien en het Nationaal Actieplan Vluchtelingen is geboren. Opvang in de regio is nooit louter een VVD-hobby geweest. Op strenge bewaking van Europese buitengrenzen zit geen CDA-patent. Dat soort ideeën steunt bijkans iedereen. En vluchtelingen snel Nederlands leren en aan werk helpen is geen exclusief D66-punt. Dat vindt toch iedereen?

Want al zou de instroom echt nul worden, dan nog zijn er hier nu al tienduizenden gevluchte Syriërs. Als we hen blijvend in sporthallen laten wegkwijnen, organiseren we onze eigen integratieramp en bijstandsexplosie. Problemen zoals met Somaliërs moeten we voorkomen. De vluchteling moet zich openstellen voor onze taal en cultuur. En wij Nederlanders moeten ons openstellen voor nieuwe buren. We zijn erg geneigd te denken: ‘Ojee, wat overkomt ons nu? Kunnen we het wel aan?’ Ik zie woede, soms zelfs haat tegen mensen die niets anders deden dan hun kinderen in veiligheid brengen.

Demonstreren tegen een asielzoekerscentrum moet kunnen, ik hecht aan dat recht. Maar dat kan ook zonder dode varkenskoppen, dreigbrieven of molotovcocktails. Ik verwacht van mensen hetzelfde als mensen verwachten van de politiek: niet blijven hangen in het eigen gelijk, je niet verschansen achter een bivakmuts of een anoniem twitteraccount.

De oproep van de burgemeesters van Heusden en Boxtel om vluchtelingen direct mee te laten doen, was mij uit het hart gegrepen. De ervaring leert immers dat de meeste oorlogsvluchtelingen een asielstatus krijgen. Laten we minister Asscher aan het werk zetten. Uit onderzoek blijkt dat vluchtelingen die de taal goed spreken twee tot drie keer meer kans hebben op een baan. Wie werkt, wie een bijdrage levert aan de Nederlandse samenleving verdient ook sneller een plek in en het respect van die samenleving. Het zal toch niet gebeuren dat we nu op onze handen blijven zitten en straks op de blaren zitten van een integratieramp?

Wij politici kunnen die ramp voorkomen. Met een Nationaal Actieplan Vluchtelingen, gesteund door meer dan honderd Kamerzetels.

1. Leer vluchtelingen vanaf dag één onze taal en onze waarden. Geef taalles op eigen niveau. Het is niet effectief de Syrische arts dezelfde cursus te geven als de Syrische analfabeet.

2. Neem belemmeringen weg voor werk. Breng ondernemers en vluchtelingen bij elkaar. Erken sneller diploma’s uit het land van herkomst.

3. Maak goede afspraken met Turkije, maar ook met landen als Marokko en Albanië over snelle terugkeer van niet-oorlogsvluchtelingen. Verhoog voor een snellere selectie de IND-capaciteit.

4. Organiseer betere opvang in de regio, inclusief financiële steun. Met niet alleen oog voor Turkije, maar ook voor Libanon, Jordanië en Griekenland.

5. Zorg met Europese partners voor strenge grensbewaking aan onze buitengrenzen. En: Europa zou 160.000 vluchtelingen verdelen, daar komt niks van terecht. Stel als EU-voorzitter een voorbeeld, neem als de wiedeweerga ons deel op.

Een Nationaal Actieplan kortom met een beetje VVD, een beetje PvdA, een beetje van SP, CDA, D66, GroenLinks en anderen, een beetje van iedereen. Ik wil met andere partijen over politieke stromingen heen samen optrekken met die zwijgende meerderheid van miljoenen, maatschappelijk betrokken mensen. Wij politici delen met hen een grote betrokkenheid bij de toekomst van ons land. Dat biedt kansen om het draagvlak overeind te houden en om degenen die haat en verdeeldheid zaaien de wind uit de zeilen te nemen. Laten we Nederland eens verbazen.