Eind aan Poetins Syrische actie kan vredesberaad helpen

Commentaar

logo_luxcommentaar.eps

De verrassende aankondiging, maandagavond, dat Rusland een groot deel van zijn strijdkrachten uit Syrië zal terugtrekken, kan een constructieve bijdrage blijken aan het vredesoverleg in Genève, dat deze dinsdag een nieuwe ronde ingaat.

Bijna een half jaar na het even verrassende begin van de Russische interventie zijn de strategische doelen behaald, zei president Poetin. Hij gaf geen details, maar het is niet moeilijk te zien wat die waren. De operatie, waaronder 9.000 bombardementsvluchten, heeft het strijdtoneel radicaal veranderd. Het aangeslagen Syrische regeringsleger heeft veel terrein terug gewonnen, met name op de rebellen die voor Assad de grootste bedreiging vormden; het Westen mocht de strijd tegen Islamitische Staat voeren. President Assad zit er nog en een door Poetin gevreesd machtsvacuüm is voorkomen.

Bovendien heeft Poetin, als partner in de ban sinds de oorlog in Oekraïne, ervoor gezorgd dat het Westen niet langer om hem heen kan. Rusland dwong een diplomatieke hoofdrol af, in het wijdere Midden-Oosten en aan de onderhandelingstafel in Genève.

Alleen al Poetins mededeling zet president Assad onder druk: onze steun is niet oneindig. Russische diplomaten zeiden gisteren dat er een politieke oplossing moet komen. Hopelijk is het een aanmoediging voor Assad om in Genève te gaan bewegen.

Poetin zet het Westen opnieuw op het verkeerde been; hij laat zien dat hij het initiatief heeft. Rusland handelt als het dat wil, niet op verzoek of omdat het ertoe is gedwongen, is de boodschap. Toch is ‘Syrië’ voor Moskou geen zuiver ‘win-win’. Zie het neerhalen van een Russisch gevechtsvliegtuig door Turkije en het opblazen van een Russische toeristencharter boven de Sinaï, vorig jaar. De Russische militaire top was, ironisch genoeg net als de Amerikaanse, bang in Syrië te worden meegezogen in een militair moeras. Het aantal Russische doden, en de toegenomen inzet van tanks en speciale troepen buiten de Russische steunpunten wijzen daarop. Voor de Russische noodlijdende economie betekent de operatie een last. Zo bezien is Poetins aankondiging wellicht een goed getimede tactische terugtrekking.

Het is wel een kwestie van eerst zien dan geloven. In Oekraïne zei Poetin vredesoverleg te steunen maar voerde tegelijk de militaire steun aan separatisten op. Hij blijft een cynische machtspoliticus, wiens bommencampagne duizenden burgers het leven heeft gekost. Maar terugtrekking kan een welkome deëscalatie betekenen. Het biedt een kans voor de VS en Rusland om diplomatiek nauwer samen op te trekken. Vijf jaar na het begin en 250.000 doden later, kan de Syrische crisis een beslissende nieuwe fase ingaan.