Waarom je baas minder goed kan samenwerken

Mensen met veel macht vinden het moeilijker om taken uit te voeren die om onderlinge afstemming vragen, blijkt uit onderzoek.

Beeld iStock

Machtige mensen die samen tot een akkoord moeten komen? Dat is zo makkelijk nog niet, blijkt uit nieuw onderzoek van de Universiteit van Californië – Berkeley. De wetenschappers onderzochten het effect van macht op de samenwerking tussen mensen. Zij gaven 175 mensen verschillende machtsrollen en lieten hen vervolgens samenwerken.

En wat bleek? Wanneer de ‘machtige’ testpersonen taken moeten uitvoeren die om veel onderlinge afstemming vragen, gaat het een stuk vaker mis dan bij testpersonen met minder macht:

Hoe kan dit? Psycholoog Jaap van Ginneken heeft veel onderzoek gedaan naar het gedrag van machtige leiders en hier enkele boeken over geschreven. Hij vindt het nog te vroeg om grote conclusies uit het onderzoek van Berkeley te trekken, omdat het nog te weinig is herhaald. Van Ginneken erkent wel dat het erg lastig kan zijn om samen te werken met machtige mensen. Vijf vragen over bazen:

1. Wanneer heeft iemand macht?

“Als iemand het vermogen heeft om andere mensen te laten doen wat hij of zij wil. Enerzijds heb je overtuigingsmacht door mensen met middelen te overtuigen, en anderzijds de dwangmacht als je pressiemiddelen gebruikt. In de westerse wereld wordt er maar weinig gebruik gemaakt van dwangmacht en wordt het vaker gemaskeerd als overtuigingsmacht.”

2. Wat doet macht eigenlijk met mensen in organisaties?

“Mensen willen zich in een groep vaak onderscheiden door zo havikachtig mogelijk te zijn. In organisaties kunnen haviken een te dominante rol hebben in de besluitvorming en de duiven, de minder dominante mensen, gaan hierin mee. Kijk maar naar ABN Amro in De Prooi, waar Rijkman Groenink het voortouw nam met een gewaagde strategie die uiteindelijk mislukte.”

3. Zijn topmanagers typische ‘haviken’?

“Topmanagers zitten niet voor niets aan de top van een organisatie. Het zijn competitieve mensen die zich telkens naar boven hebben moeten werken. Bij elke ronde van de competitie krijgen zij testosteron-rushes. Als ze eindelijk bovenaan zitten, dan zijn ze al verslaafd aan het nemen van risico’s. Veel leiders bovenin een organisatie hebben pathologische trekjes die eigenlijk neurotische storingen zijn.”

4. Op wat voor manieren uiten deze trekjes zich?

“Mensen met macht hebben vaak te veel zelfvertrouwen en onderkennen niet de bijdrage van mensen met wie ze samenwerken. Ze zijn erg op zichzelf gericht en geven minder om de mening en het welzijn van een ander. Als haviken moeten samenwerken dan spelen deze dingen ook op.”

5. Toch is het heel normaal dat machtige mensen belangrijke beslissingen nemen. Wat moet er veranderen?

“We moeten toe naar andere vormen van organisaties, waarin topmensen coaches zijn die andere mensen helpen om hun kwaliteiten tot hun recht te laten komen. De overgang van het ene systeem naar het andere moet geleidelijk gaan. Mensen aan de top moeten leren om voor hun beslissingen een draagvlak creëren. Op deze manier krijg je een bedrijfscultuur met een stuk zorgvuldigere en plattere besluitvorming.”