Column

‘Tienduizenden plegen belastingfraude’

Dat schreef Elsevier vorige week in een artikel over de jaarlijkse belastingaangifte.

Foto ANP

De aanleiding

Jaaropgaven en rekeningoverzichten in de aanslag: het is weer tijd voor de jaarlijkse belastingaangifte. Voor tienduizenden Nederlanders is sjoemelen met belastingen iets waarvan ze niet wakker liggen, schreef Elsevier eerder deze maand. Zij houden vermogen in het buitenland verborgen voor de Belastingdienst, verzwijgen neveninkomsten of voeren niet-bestaande aftrekposten op. De intro boven het artikel zegt: „Ook dit jaar zullen tienduizenden Nederlanders fraude plegen.”

Waar is het op gebaseerd?

In het artikel wordt, in algemenere zin, de zogenoemde Fiscale Monitor van de Belastingdienst als bron genoemd. Maar dit blijkt níét de bron te zijn voor de stelling dat „tienduizenden Nederlanders” fraude gaan plegen, zo leert navraag bij Jean Dohmen, de auteur van het artikel in Elsevier.

Dohmen, die sinds vijftien jaar over belastingzaken schrijft, zegt dat het een door hemzelf gemaakte schatting betreft. „En mijn inschatting is dat het een conservatieve schatting was.” Hij heeft zich gebaseerd op eerdere rapporten, onder meer van de FIOD, gesprekken met deskundigen en bronnen binnen de Belastingdienst. Ook heeft hij de resultaten van de inkeerregeling, waarbij zwartspaarders zonder boete hun verzwegen vermogen mochten melden, in ogenschouw genomen. Ruim 12.000 Nederlanders biechtten op dat zij in totaal meer dan 6 miljard euro aan ‘zwart’ vermogen hadden.

Een woordvoerder van de Belastingdienst kan niet zeggen of het klopt dat dit jaar tienduizenden Nederlanders zullen frauderen met hun aangifte. Zij verwijst door naar Desan Research Solutions, het onderzoeksbureau dat de Fiscale Monitor heeft samengesteld. Desan verwijst naar Philip Oomen, marktonderzoeker bij het Centrum voor Kennis en Communicatie van de Belastingdienst. Die vertelt desgevraagd dat de fiscus niet in staat is exact vast te stellen hoeveel particulieren hun belastingaangifte onjuist of niet volledig invullen. Uit een steekproef zou blijken dat het om minder dan 1 procent van de aangiften gaat. „Maar dan is het nog de vraag of deze mensen doelbewust frauderen of gewoon een foutje maken”, zegt hij. „En dat weten we niet.” Vorig jaar kreeg de fiscus ruim 11,6 miljoen aangiftes inkomstenbelasting. Uit de Fiscale Monitor blijkt wel dat één op de tien ondervraagden het aanvaardbaar vindt als mensen doelbewust de belasting ontduiken, maar dat zegt uiteraard niets over hun eigen gedrag, zegt Oomen. Bovendien zijn voor dat onderzoek slechts 350 mensen ondervraagd.

En, klopt het?

Bij de Belastingdienst weet niemand hoeveel mensen frauderen bij hun belastingaangifte. De auteur zelf denkt dat hij met „tienduizenden” een „conservatieve” schatting heeft gemaakt. Fiscaal jurist Mark Hendriks van advocatenkantoor Jaeger & Soons denkt dat ook. Hij wijst erop dat als bij 1 procent van 11 miljoen aangiften is gesjoemeld, het al om 110.000 fraudeurs gaat. Nemen we mee wat Oomen zegt – dat bij die 1 procent ook de mensen meetellen die per ongeluk een foutje hebben gemaakt – dan moet daarvoor worden gecorrigeerd. Blijven er dan nog „tienduizenden” fraudeurs over? Hoogleraren fiscaal recht hebben geen flauw idee, zeggen ze. Fiscaal advocaat Anke Feenstra van Hertoghs Advocaten heeft het gevoel dat Elsevier te hoog zit met de aantallen, maar kan dat niet staven met cijfers.

Conclusie

Of dit jaar bij de belastingaangifte „tienduizenden Nederlanders” zullen frauderen, zoals Elsevier schreef, is niet uit te sluiten, maar ook niet te controleren. Wij beoordelen deze stelling dan ook als niet te checken.