Bacterie krijgt de smaak van PET te pakken

Een Japanse bacterie blijkt het vermogen te hebben ontwikkeld om plastic af te breken. Langzaam, dat wel.

Ruim de helft van alle PET-plastic wordt nu nog gestort of verbrand. Foto Bloomberg

Op het terrein van een Japanse recyclefabriek voor PET-flessen is een bacterie ontdekt die de kunststof PET opeet. Zover bekend is het de enige bacterie die dit doet, schreven de Japanse ontdekkers vrijdag in Science. De vondst kan helpen om PET beter te recyclen.

PET is een van de belangrijkste plastics ter wereld: van de 300 miljard kilo geproduceerd kunststof per jaar is ruim 50 miljard kilo PET. Het zit niet alleen in PET-flessen, maar ook in ander verpakkingsmateriaal. En als polyester wordt het op grote schaal gebruikt voor kleding en ander textiel zoals tapijten.

Hoewel PET de best gerecyclede kunststof is, wordt meer dan de helft van het PET gestort of verbrand. Het is niet biologisch afbreekbaar, behalve dus door de bacterie Ideonella sakaiensis. Een interdisciplinair team van Japanse wetenschappers zocht met opzet naar zulke bacteriën. Ze namen 250 monsters in de bodem, in afval en in afvalwater van een reyclefabriek in de Japanse stad Sakai

In één bodemmonster zaten micro-organismen die PET bleken te verteren. In een lab bleek de bacterie te groeien op PET-folie en wat voedingsstoffen. De bacterie breekt PET af met enzymen (twee ervan zijn geïdentificeerd) die zover bekend in geen enkel ander organisme voorkomen. Het lijkt erop dat de bacterie op het Japanse recycleterrein geëvolueerd is.

De bacterie deed er wel zes weken over om dun PET-folie af te breken. Bij PET uit flessen, dat een sterke kristalstructuur heeft, verloopt de afbraak twintig keer zo langzaam. Als het sneller ging, was dat op het fabrieksterrein vast opgevallen.

Toch kan de ontdekking „belangrijke gevolgen” hebben voor de PET-recycling, oordeelt de Duitse biotechnoloog Uwe Bornscheuer in een commentaar in Science. „Het zou een alternatief kunnen bieden voor de chemische routes die nu ontwikkeld worden om PET te ontbinden”, vindt ook Maarten van der Zee, specialist in biologisch afbreekbare plastics aan Wageningen UR.

PET is een polymeer van ethyleentereftalaat (vandaar de afkorting). De bacterie breekt PET af tot ethyleenglycol en tereftalaat. Chemici kunnen dat ook: dan is er uit die grondstoffen nieuw PET te maken, zonder aardolievoorraden aan te maken.

Maar dat chemische proces is niet efficiënt. Nu biotechnologen de PET-afbraakgenen van Ideonella in handen hebben, kunnen ze misschien een efficiënter proces ontwikkelen, denkt Bornscheuer. Die genen kunnen in een labbacterie worden ingebouwd, waarna de productie via gentechnologie kan worden opgevoerd.