En nu heeft Draghi úw hulp nodig

Consumenten, werkgevers, werknemers, zzp’ers: na de aankondiging van een ongekend monetair beleid ligt de bal bij u.

Wat in deze toren in Frankfurt door ECB-voorzitter Mario Draghi bedacht is, moet u nu gaan uitvoeren. Foto iStock

Die meneer Draghi in Frankfurt mag dan een grote meneer zijn in de geldwereld, de chef van de Europese Centrale Bank (ECB) die met een handomdraai de rente verlaagt. Maar toch staat hij tamelijk machteloos.

Uiteindelijk moeten hij en de andere centralebankpresidenten maar afwachten. Afwachten wat ú doet.

De ECB verlaagde donderdag drie rentetarieven, verhoogde het opkoopprogramma van obligaties met 20 miljard euro tot 80 miljard, gaat óók bedrijfsobligaties kopen én de ECB lanceerde een nieuwe maatregel die banken beloont als zij meer krediet geven aan bedrijven en burgers.

Nu moeten de bankiers afwachten wat ú doet als consument. Wat ú doet als spaarder, als winkelier en als werknemer, zzp’er of werkgever. Wordt u optimistischer over de nabije toekomst als u leest hoe Draghi het heft in handen neemt? Denkt u: ja, eindelijk, we gaan wat meer besteden? Stelt u die grote aankoop niet langer uit? Of neemt juist de scepsis toe en legt u bijvoorbeeld nog een extra voorraadje geld aan, thuis. Want de rente op die spaarrekening gaat maar één kant op. Omlaag.

We staan er niet elke dag bij stil misschien, maar iedereen vervult in de economie talloze rollen. En soms is wat je in de ene rol heel fijn vindt, zoals lagere prijzen in de winkel, fnuikend voor uw positie als werknemer. Als je werkgever op de fles gaat, zoals bijvoorbeeld V&D.

Een rijker gevoel

Dat maakt het lastig om de geldpolitiek vanuit de toren van de ECB rechtstreeks en met stellige zekerheid te vertalen naar de dagelijkse beslommeringen op straat en aan de keukentafel. Maar toch...

Om te beginnen hoeft u niet meer te wachten op de uitverkoop als u een koopjesjager bent. En wie is dat niet, van tijd tot tijd? Verlaagde prijzen worden namelijk een tijdje de permanente trend in Europa. Kijk maar naar de raming van de inflatie dit jaar: 0,1 procent.

Dat is het gemiddelde van alle sectoren, dus reken er maar op dat in grote delen van de economie de prijzen dalen. U kunt dus straks voor diezelfde euro meer kopen.

Geeft u dat een rijker gevoel? Van dat gevoel zult u het de komende tijd vooral moeten hebben, want die lage rente werkt ook ontwrichtend voor de economie: geld smelt, bijna letterlijk.

Wie spaart ziet de rente bijna maandelijks dalen. En straks bij het invullen van de belastingaangifte moet eenieder die boven de vrijstelling (van nu nog 21.330 euro per persoon) zit, er na de vermogensrendementsheffing van 4 procent gewoon geld op toeleggen.

Schrale troost: Draghi brengt een nieuwe aanpassing (de vrijstelling dit jaar is al verhoogd naar 24.437) dichterbij. Mogelijk gaat-ie straks helemaal overboord en verzint staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën iets nieuws.

Het geld dat letterlijk kan gaan smelten is uw pensioengeld. Vandaar die nieuwe oproep van de FNV aan het kabinet om dat te voorkomen. De lage rente overweldigt de pensioenwereld. Allereerst kondigt die lagere rendementen op hun beleggingen aan. En omdat ze de komende jaren niet op hoge rendementen kunnen rekenen, moeten zij nu al extra vet op de botten hebben om later die pensioenen uit te keren.

Maar dat vet is er niet meer. Dus moeten de fondsen de tering naar de nering zetten en snijden in de pensioenen. Voor het eerst kan de situatie zo nijpend zijn voor de pensioenfondsen dat zij hun pensioenuitkeringen (aan ouderen) én hun toezeggingen (aan werkenden) verlagen. Dat voelt niet rijk. Dat ís niet rijk.

Even recapitulerend: u voelde zich wat rijker door de prijsdalingen, toen kreeg u het benauwd van het smeltende geld, maar zit er dan niet een loonstijging in? President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank, óók een centralebankier, hamert zo nu en dan op loonsverhogingen in specifieke bedrijfstakken waar het goed gaat. Een bonus voor de hardwerkende Nederlander!

Extra stunten

Helaas. Met de verdwijnende inflatie, de nog altijd hoge werkloosheid en zo’n magere economische groei, staan de vakbonden en u niet erg sterk om loonstijgingen binnen te slepen bij werkgevers. Loonmatiging is de realiteit. Dat geeft zzp’ers ook geen ruimte om tarieven te verhogen.

Kunt u zich als werkgever dan in de handen wrijven? Nee, niet als u ook te maken heeft met die dalende prijzen. Dan moet u rap handelen. Nog wat extra stunten met prijzen om meer klanten te trekken?

Maar er zitten ook positieve kanten aan het verhaal voor werkgevers. U wilt investeren en denkt ‘de bank ziet me aankomen’? Niet gevreesd, dat zouden die banken nu misschien best graag willen. Een van de maatregelen van de ECB is een grootscheepse regeling waarbij banken in het beste geval geld kunnen lenen bij de ECB om dat door te lenen aan bedrijven én daar nog een premie voor krijgen ook.

Dat is een variant op stimuleringsacties waar de ECB eind 2011 mee begon. Toen was het vooral een Zuid-Europees bankenfeestje. Maar wie weet zien Nederlandse banken hier een kans om zich als aanjagers van de economie te profileren.

Nog een gunstig effect, voor bedrijven die exporteren naar buiten Europa: de geldverruiming drukt over een langere termijn de koers van de euro. Dat is goed voor de concurrentiepositie van het bedrijfsleven. En voor meer banen.

Daarnaast kan die lage rente de hypotheekrente nóg verder omlaag brengen, indien de banken meewerken en er genoeg concurrentie is. Maar verwacht geen wonderen: de rente is al lang zo laag, maar met enkele uitzonderingen. In Amsterdam staan de huizenprijzen nog onder de recordstanden van 2007 en 2008.

Dus, bent u een Amsterdammer met een koophuis uit 1998, een baan in een exportbedrijf en een partner die iets vernieuwends doet als zzp’er, dan versterkt Draghi uw positie.

Was u werkzaam bij de V&D in Doetinchem, met een partner die in deeltijd werkte bij TSN Thuiszorg en staat uw huis te koop omdat u kleiner wilt wonen, dan heeft u weinig aan Draghi.

En dan is de slotsom dat de tegenstellingen tussen winnaars en verliezers vergroot zijn.