Borgen binge watching, maar nu op het toneel

Het NNT speelt twee seizoenen van de Deense successerie Borgen. Inclusief de zaterdagavondkip die Brigitte nooit meer klaarmaakt, omdat ze het te druk heeft gekregen.

Tweeënhalf jaar voorbereiding is voorafgegaan aan de première, deze zaterdagavond in Groningen, van de Nederlandse theatermarathon Borgen. Theatermarathon ja, want zoals je de Deense serie kon binge watchen op dvd, zo is het nu mogelijk om tien uur lang, van ’s middags één uur tot ’s avonds elf, twee seizoenen Borgen te volgen op toneel. Van de opkomst van Birgitte Nyborg, de eerste vrouwelijke premier van Denemarken (namen en plek blijven dezelfde in de toneelbewerking), tot haar val.

Want dat is het verhaal, dat op toneel veertien episodes beslaat: Birgitte Nyborg begint welgemoed, maar blijkt al snel keuzes te moeten maken tussen haar idealen en de harde werkelijkheid van de politiek. Ze raakt verstrikt in intriges, vervreemdt van vrienden, haar huwelijk strandt.

Daarnaast zijn er nog de nieuwsverwikkelingen (de opkomst van het populisme, toenemende vluchtelingenstromen, deelname aan oorlog) en volg je wat er gebeurt met Kasper Juul, Birgitte’s spindoctor, en diens vriendin Katrine Fonsmark, een gedreven journaliste.

Veel te zien dus, het script voor tien uur toneel besloeg meer dan tweehonderd pagina’s. Afgelopen dinsdag was de try-out in de Groningse Stadsschouwburg. Hoe dat ging?

„Nou, de boterham kan in de tas blijven”, hoor je bij binnenkomst om je heen. Al bij de garderobe staan de papieren bakjes klaar met de gehaktbal die Borgen-auteur Adam Price heeft bedacht als variant op de Deense frikadeller. Het theaterstuk begint met een ode aan die gehaktbal door Harry Piekema (van de AH-spotjes), die de rol speelt van de rechtse populist Svend Age Saltum.

Harry Piekema is niet het enige bekende gezicht op het toneel. Renée Soutendijk speelt Hanne Holm, een oudere, door de wol geverfde journaliste, tevens de mentor van Katrine Fonsmark (Anna Drijver). Een bekende niet-acteur is Anthony Ruys, voormalig CEO van Heineken die een belangrijke olie-industrieel speelt.

Er is nog iets wat opvalt bij binnenkomst: de dresscode. Tinten grijs en zwart, stond in de uitnodiging. Op het podium draagt alleen Birgitte Nyborg kleur, bedoeling van de dresscode is van acteurs en publiek een eenheid te maken. Veel mensen hebben zich eraan gehouden.

Na twee episodes (13.00 tot 13.40 uur, Birgitte Nyborg doet het onverwacht goed in de verkiezingen, ze mag het kabinet formeren) volgt de eerste pauze: vrijwel iedereen gaat de zaal uit. Maar vijf minuten is erg kort – „nu al”, „het is wel haasten”, klinkt het als de deuren alweer dichtgaan. Na die eerste keer blijven veel mensen tijdens de onderbrekingen op hun plek zitten.

Ook dat is de bedoeling: de voorstelling heeft dan wel korte pauzes, maar gaat in die pauzes ook een beetje door. Acteurs mengen zich met het publiek, bijvoorbeeld door eten rond te delen. Om 15.10 uur, na de vierde episode: een papieren bakje met kip en aardappelen, de zaterdagavond-kip die Birgitte niet meer klaarmaakt voor haar gezin omdat ze het te druk heeft gekregen.

Een nieuw personage in de toneelbewerking is dan ook de kok, die op het podium eten bereidt (maar verder geen tekst heeft). Tijdstip (regelmatig) en hoeveelheden (kleine porties) van het eten zijn zo gekozen dat mensen wakker en alert blijven.

Dat kleine jongetje, zo zielig

Ook al schijnt buiten de zon: niemand mist een episode. Ja, om een uur of vijf zit er één echtpaar in de foyer, maar dat is per ongeluk. Zij: „We wilden een kaart posten voor een nichtje van ons dat jarig is. We dachten dat er een langere pauze was.” Hij: „En nu mogen we er niet meer in, haha.” Zij: „We gaan anders niet naar toneel, maar dit klonk leuk.” Hij: „We kenden de serie ook niet. Maar het is prima te volgen.”

Op toneel was net de episode te zien van de huwelijkscrisis. Birgittes man Philip moet zijn nieuwe baan opzeggen, om de schijn van belangenverstrengeling met zijn vrouw de premier te voorkomen. Zij: „Het is herkenbaar, wat er gebeurt.” Hij: „Ja, bij ons thuis ben ik de huisman. Maar wij gaan niet scheiden hoor, haha.”

Waarom mist niemand een episode en hoe is de toneelbewerking als je de serie niet of juist wel kent? Twee bevriende echtparen die samen zijn gekomen („We noemen ons de eetclub, we eten elke maand een keer samen en deze keer doen we dit”) weten waarom ze blijven zitten: „Het is de hele tijd spannend.” „Het gaat ook over alles hè, ook over asielzoekers en over het milieu.” „Ik vind de muziek ook mooi.” „Die kok, die steeds bezig is.” „En dat kleine jongetje, zo zielig.” „Ja, allebei die kinderen.”

Wie Borgen heeft gezien, zegt bijvoorbeeld: „Ik was nieuwsgierig naar hoe ze het zouden samenvatten.” „Ik wilde weten hoe ze de ervaring van het seriekijken zouden overbrengen.” „Het is een interessant experiment, vind ik.”

En wie de serie niet kende: „In het begin is het wat ingewikkeld, maar dat is ook zo als je aan een serie begint. Je moet iedereen even leren kennen.” „Ik kan de intriges goed volgen hoor.” „Als je iets even niet meekrijgt dan is dat niet erg, de grote lijnen zijn wel duidelijk.”

Is er dan niks dat tegenvalt? Nou, eigenlijk niet. Ja, dat je aan het einde voelt dat je lang in een stoel gezeten hebt. Maar dat wist je van tevoren.