Column

Méér Europa

Gisteravond had ik een discussie met goede vrienden in het café over Europa. Eigenlijk was het helemaal geen discussie, want we waren het op alle punten roerend met elkaar eens. Maar dat soort discussies zijn vaak het felst en langdurigst, vooral wanneer ze in het café plaatsvinden. Een van ons nam het woord ‘failliet’ in de mond, waarop wij allemaal heftig knikten. We probeerden elkaar te overtroeven met voorbeelden van het morele en politieke faillissement van de Unie, de samenwerking, het Europese project en de Europese politiek.

„Er is geen Europese politiek. Iedereen behartigt uitsluitend het nationale belang.”

„Het wachten was op een fundamentele crisis die de toekomst van Europa zou bedreigen. Maar zelfs met deze vluchtelingencrisis lukt het Europa niet om tot een gemeenschappelijk standpunt en beleid te komen.”

„De Europese Unie is het lachertje van de wereld.”

Terwijl wij het eens waren, stond onze premier als roulerend voorzitter van de Unie glunderend en ginnegappend te poseren op de groepsfoto met de Europese regeringsleiders en de premier van Turkije na afloop van de ingelaste top over het vluchtelingenprobleem. De toon en inhoud van hun commentaren verschilde nogal van onze eigen analyse. Er werd gesproken van een doorbraak en een game changer. De negatieve dynamiek is doorbroken. Mensensmokkelaars moeten uitzien naar een andere baan. Dankzij de eensgezindheid en daadkracht van de Unie was het vluchtelingenprobleem nagenoeg opgelost, zo lieten zij ons weten.

Oké. We drukken even de pauzeknop in van deze column. Voordat we verdergaan moeten we even de verschillende mogelijkheden inventariseren. De mogelijkheid bestaat natuurlijk dat mijn vrienden en ik dronken waren en wartaal uitsloegen en dat de Europese Unie daadwerkelijk iets groots had bereikt. Maar dat zou betekenen dat er wel heel veel mensen in Europa voortduring dronken zijn, want ons standpunt wordt door een meerderheid gedeeld. Als dit het geval was, zou je toch tenminste moeten concluderen dat de Unie een imagoprobleem heeft. Maar wij waren niet dronken en de Unie heeft geen doorbraak bereikt. Wij hadden gelijk en dat maakt het probleem alleen maar veel groter.

Wij hebben ons probleem bij Turkije over de schutting proberen te gooien. Dat is geen oplossing voor het probleem, maar een poging het probleem onzichtbaar te maken. En als zodanig zal het niet eens werken. Als de Egeïsche route wordt afgesloten, verleggen de stromen zich naar de Lampedusaroute. Europa heeft zich moreel failliet verklaard door over aantallen vluchtelingen met Turkije te onderhandelen alsof het de leverantie van partijen melkvee betreft. Jij honderdduizend zus, ik honderdduizend zo, maar dan jij wel de kosten. Deze onderhandelingen gingen heel nadrukkelijk over één ding niet: niemand had het over het feit dat vluchtelingen mensen in nood zijn. We moeten ze helpen zolang de redenen waarom ze hun land moeten ontvluchten niet zijn weggenomen. Maar daarover ging het gesprek niet. Bovendien is de eensgezindheid ook maar heel betrekkelijk. Gisteren werden de grenscontroles en de noodtoestand uitgebreid in Hongarije. Griekenland wordt opgescheept met het probleem en de andere landen zijn er als de kippen bij om Griekenland daarmee ook de schuld te geven van het probleem.

Mijn vrienden en ik zijn overtuigde Europeanen. Maar dit Europa werkt niet. Tegelijkertijd waren we het erover eens dat geen Europa geen alternatief is. De enige oplossing is méér Europa, dat de moed en de democratische legitimatie heeft om nationalistisch eigenbelang te overstemmen.