Column

De Benno Tapes: zelfportret van een pedo met enkelband

Benno L. in de documentaire ‘De Benno Tapes’.

Zonder enige ruchtbaarheid vertoonde de digitale zender RTL Z de documentaire De Benno Tapes, over ex-zwemleraar Benno L., die voor ontucht met minderjarigen is veroordeeld en die voorwaardelijk in vrijheid is gesteld. Benno laat ons laat zien hoe zijn opgejaagde bestaan eruit ziet, in de twee jaar van zijn proeftijd na het uitzitten van vier jaar in de gevangenis.

Zelfs de naam van de regisseur wordt niet vermeld, alleen die van producent Van Osch Films. Op internet staat dat de maker Ton van Zantvoort heet en dat de film tot stand kwam dankzij RTL Z en enkele regionale omroepen.

Een groot deel van de opnamen maakte Benno L. zelf. Vanuit de hem toegewezen flat in Leiden filmt hij de boze mensenmassa die zich beneden verzameld heeft en die roept dat een pedo niet eens meer zou mogen leven.

Zo werd de documentaire voornamelijk een curieus egodocument, gekenmerkt door een niet aflatende stroom van zelfbeklag. De conclusie dringt zich op dat je Benno vooral niet als buurman zou willen hebben, omdat hij zich laat kennen als een drammerige narcist, die stampvoetend door het leven gaat. Maar veel opties om een ander soort bestaan op te bouwen, zijn hem ook niet gegund.

Op zeker moment eist hij subiet psychologische noodhulp, tijdens een verblijf op het terrein van tbs-kliniek De Rooyse Wissel bij Venray. Als hij die niet meteen krijgt, dreigt hij de televisie te bellen: „En dan staan ze hier straks allemaal voor de deur!”

In het begin van de film lijkt het even of de hoofdpersoon slechts half herkenbaar in beeld gebracht wordt. Maar al snel blijkt dat een dwaalspoor: hij wil niets liever dan ons beeldvullend overtuigen dat hij niet het monster is dat de media van hem gemaakt hebben. Hij noemt zelfs op zeker moment zijn volledige achternaam aan de telefoon.

Daarentegen begint de film met een titel die vermeldt: „Om privacyredenen zijn medewerkers van instellingen in deze film onherkenbaar gemaakt.” Dat kun je wel zeggen, inderdaad.

Het spannendste onderdeel van het niet zo heel interessante verhaal zijn de onderhandelingen die Benno zelf met de reclassering voert. Hij kan zijn enkelband niet opladen, als hij geen huis heeft, maar de reclassering vindt dat hij dat dan maar in een café moet doen. Maar de stemmen van de medewerkers van de reclassering , die een Limburgs dialect spreken, zijn zo sterk vervormd, dat ik meer dan de helft niet kan verstaan. En voor ondertitels was kennelijk geen budget beschikbaar.

Zo ontstaat de indruk dat Benno het slachtoffer is van allerlei manipulaties, terwijl de therapeut en de reclassering iets te verbergen hebben. Typisch een onbedoeld neveneffect, waar niet goed over nagedacht is.

De held van de vertelling is Benno’s advocaat Pieter van der Kruijs, die vergeefs probeert zijn cliënt tot de orde te roepen en verder heldhaftig vecht tegen de windmolens van de beeldvorming. Hij weet ook wel dat de rechter mee zal gaan met de eis van het OM om de verdachte terug te sturen naar de cel, als hij een voorwaarde geschonden heeft. Curieuze televisie: niet goed, wel bijzonder!