Slempen, snuiven en hossen tot de zon opkomt

In films van de Vlaming Felix van Groeningen is de kroeg nooit ver weg. Het toneel van de amour fou in zijn debuut Steve + Sky (2004) was een stripclub, de droefenis van Dagen zonder lief werd zoet door disco en meezingmeisjes, De helaasheid der dingen speelde zich af in zuipschuit en frietkot.

Van Groeningens Vlaanderen is een wereld van Bruegel en Jan Steen: vol lomperiken zonder fatsoen, maar des te meer emotie, lawaai en levenslust. Muziek stuwt zijn films voort en versterkt de ongepolijste, authentieke sfeer die tot in Amerika aanslaat: country & western-smartlap The Broken Circle Breakdown greep in 2014 net naast een Oscar, en op het Sundance Festival won Belgica onlangs de regieprijs.

In Belgica, de vijfde speelfilm van Van Groeningen, speelt de soundtrack van de broers Stephen en David Dewaele (Soulwax, 2 ManyDJ’s) een hoofdrol, want het gaat van concert via rave naar orgie in dit aanstekelijk rommelige, maar melancholieke portret van club Belgica, een suf café dat uitgroeit tot stomende nachtclub. Inspiratiebron is het roemruchte Gentse muziekcafé Charlatan waar Van Groeningen zelf opgroeide. Zijn vader was mede-eigenaar, op zijn zestiende stond hij al achter de tap.

Belgica is een verhaal van twee broers: de zakelijke Jo (Stef Aerts) en feestbeest Frank (een zeer charismatische Tom Vermeir). Overspelen, zuipen en snuiven doen ze beide, maar Frank zet zaken in beweging en Jo houdt ze op koers. Anderzijds: heeft Frank de overhand dan giert alles uit de rails, terwijl bij Jo dan de dood in de pot sluipt.

Het leukste van Belgica is zijn onvoorspelbaarheid. Gaat dit over mannen die niet willen opgroeien, relaties geruïneerd door drank en drugs, een idylle die ontspoort in exces, broers die van elkaar vervreemd raken door succes? Een beetje, maar steeds als je een melodramatische wending verwacht, blijkt er even later weinig aan de hand. Frank schopt een vechtersbaas halfdood? Waait over. De broers nemen tegen hun principes in nare sportschooljongens in dienst als portier? Het feest gaat door.

Belgica is uiteindelijk een terugblik op een legendarische muziekclub van een man wiens eigen discodagen net voorbij zijn. Dat het slempen, snuiven, zweten en hossen soms wat vermoeit – al is de drugsorgie aan het slot weer onvergetelijk – kleeft een beetje aan dit genre: films als 24 Hour Party People (over housetempel The Hacienda in Manchester) en 54 (over discomekka Studio 54 in New York) hadden dat ook. Net als het onvermijdelijk melancholieke slotakkoord. Want ooit komt de zon op, gaan de tl-buizen aan, en is het feest voorbij.