Ook als Kim bluft, brengt hij China in lastig parket

Met een raketschild van de VS voor Zuid-Korea zijn de Chinezen niet blij. Maar ondertussen ondermijnt hun bondgenoot Noord-Korea de regionale stabiliteit danig.

De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un (met muts) voor het bolvormige voorwerp dat volgens het communistische regime een kernkop is. Foto KCNA/AFP

Staande voor een geheimzinnig, bolvormig voorwerp verraste de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un woensdag de wereld met de mededeling dat zijn wetenschappers erin zijn geslaagd kernkoppen te maken die kunnen worden bevestigd op ballistische raketten. „Dit kan een echt nucleair afschrikkingswapen worden genoemd”, constateerde Kim volgens de staatsmedia tevreden.

Of het bolvormige object op de foto’s in de staatsmedia inderdaad een kernkop was, viel niet te verifiëren. Voor met name Zuid-Korea en de Verenigde Staten was het niettemin een alarmerend bericht. Had immers diezelfde Kim maandag niet gedreigd met nucleaire aanvallen op Seoul en Washington in reactie op omvangrijke militaire oefeningen die 300.000 Zuid-Koreaanse en 17.000 Amerikaanse militairen in Zuid-Korea houden? En was er op de achtergrond niet een voorwerp te zien dat verdacht veel leek op een KN-08, een intercontinentale raket?

Het Zuid-Koreaanse ministerie van Defensie reageerde echter koeltjes. Het zei niet te geloven dat het Noord-Korea was gelukt kernkoppen te ontwikkelen. Noord-Korea heeft weliswaar vier kernproeven gehouden maar volgens de meeste experts mist het land nog het vermogen kleine nucleaire ladingen aan te brengen op raketten. Dat vergt grote technische kennis. Het zou ook niet voor het eerst zijn dat Noord-Korea bluft. Zo achten de meeste buitenlandse experts het onwaarschijnlijk dat de laatste Noord-Koreaanse kernproef in januari van dit jaar er een met een waterstofbom was, zoals Noord-Korea beweerde.

Sommigen geloven Noord-Korea wel

Amerikaans THAAD-schild voor Z-Korea

Toch waren er woensdag andere deskundigen, ook in de VS, die de Noord-Koreaanse claims niet meteen wegwuifden. Melissa Hanham, een specialist van het Californische Middlebury Institute of International Studies, merkte op dat er „een reële mogelijkheid” is dat het klopt, gelet ook op het feit dat de Noord-Koreanen inmiddels al decennia bezig zijn met hun nucleaire programma.

Anderhalf jaar geleden verklaarde de bevelhebber van de 29.000 Amerikaanse militairen in Zuid-Korea, generaal Scaparrotti, ook al dat Noord-Korea in staat was nucleaire ladingen zozeer te verkleinen dat ze bruikbaar waren als kernkoppen.

Kims aankondiging zal de Zuid-Koreanen en de Amerikanen mogelijk sterken in hun voornemen de zogeheten Terminal High Altitude Area Defense (THAAD), een soort raketschild, in Zuid-Korea te installeren. Juist afgelopen vrijdag werd daartoe een gezamenlijke werkgroep opgericht. Plannen daartoe rezen na de jongste kernproef van Noord-Korea, gevolgd door de lancering van een raket. Het gevoel was dat de Patriot-raketten, waarmee inkomende korteafstandsraketten kunnen worden geëlimineerd niet meer voldoende dekking boden.

China geïrriteerd door raketschild

De Amerikanen zelf beschikken al over zo’n THAAD-systeem op Guam, in de Grote Oceaan. Het systeem omvat een radar die tot 1.000 kilometer ver reikt. Als de lancering van een vijandige raket wordt geconstateerd, kan die onschadelijk worden gemaakt met eigen raketten, die vanaf een truck worden afgeschoten. In principe zelfs zonder dat een nucleaire lading op zo’n inkomende raket tot explosie komt.

Hoewel de VS en Zuid-Korea vanaf het begin onderstreepten dat THAAD alleen tegen Noord-Korea was bedoeld, leidde het plan direct tot grote irritatie bij China. Dat vreest dat de VS met die speciale radar ook zicht krijgen op wat Beijing met zijn raketten doet. Ook de Russen zijn fel tegen.

Of THAAD echt naar Zuid-Korea komt, is nog onzeker. Volgens sommige Amerikaanse analisten hebben de Chinezen bedongen dat THAAD wordt uitgesteld. In ruil zou Beijing dan wel de nieuwe strenge sancties, die in VN-verband vorige week werden opgelegd aan Noord-Korea, moeten naleven. Strikter dan de sancties, die al eerder waren opgelegd. Daarmee lichtte China nogal eens de hand.

Door de nieuwe sancties moet alle handel van Noord-Korea met de buitenwereld worden gecontroleerd. Het land mag geen steenkool, ijzer en andere mineralen meer exporteren en er is een volledig embargo op wapenleveranties aan Pyongyang. China, de enige bondgenoot van Noord-Korea, speelt hierbij een hoofdrol. Veruit de meeste handel van Noord-Korea is met China. Zullen de Chinezen dus voortaan inderdaad elke truck van en naar Noord-Korea controleren? Ondanks Chinese toezeggingen is dat nog onzeker.

China verkeert in een lastige positie. Het is ontstemd dat Kim Jong-un maar onverstoorbaar kernproeven blijft doen. Dat ondermijnt de stabiliteit in de regio. Niet voor niets weigert de Chinese leider Xi Jinping al jaren Kim naar Beijing uit te nodigen, terwijl hij inmiddels zes ontmoetingen heeft gehad met de Zuid-Koreaanse president Park Geun-hye. Maar Xi wil ook voorkomen dat Kims regime in elkaar klapt, want niet alleen zou er dan een hoogste ongewisse toestand in Noord-Korea ontstaan, ook zouden er dan wel eens miljoenen Noord-Koreanen een goed heenkomen in China kunnen zoeken. En daar zitten Xi en de zijnen allerminst op te wachten. Pappen en nathouden blijft daarom voorlopig hun devies.