In Hilversum is de groenteboer altijd blank

In Pauw werd dinsdagavond een een rationeel, maar prangend gesprek over een steeds lastiger te ontkennen probleem gevoerd: (het gebrek aan) diversiteit op tv.

Een Hilversumse eindredacteur, die het beste met haar voor had, adviseerde BNN-presentatrice Zarayda Groenhart dat ze zich een beetje meer moest gedragen als tante Es, Jörgen Raymanns uitbundige karikatuur van een Surinaamse tante. Dat kennen de kijkers immers en dan zouden ze haar beter kunnen plaatsen.

Groenhart vertelde de anekdote bij Pauw, ter gelegenheid van de verschijning van het boek Kaaskoppen door Robert Vuijsje, gebaseerd op een reeks interviews met gekleurde Nederlanders, die eerder in de Volkskrant verscheen. Behalve Groenhart en Vuijsje zaten bij Pauw ook rapper Fresku, horecaondernemer Won Yip en cabaretier Soundos el Ahmadi aan. Het werd een rationeel, maar prangend gesprek, over een steeds lastiger te ontkennen probleem.

„Om veel mensen aan te spreken moet je niet jezelf zijn, maar een herkenbaar type”, vatte Groenhart het haar verstrekte advies samen. Dat leek haar lastig, want ze had Jeroen Pauw goed geobserveerd, zei ze, en geconcludeerd dat zijn succes vooral juist lag in het feit dat hij altijd zichzelf bleef.

Maar wat is dat, ‘jezelf’, als veel mensen je liever anders zien? Fresku bevestigde die aarzeling: „Je moet in Hilversum functioneel zijn. Je kunt in een film ook niet zwart zijn en een groenteboer spelen.” Alleen de Chinese zakenman had er allemaal niet zo’n probleem mee, al had hij wel een keer Gordon aangesproken op het ridiculiseren van een zanger van Chinese afkomst als jurylid van Holland’s Got Talent: „Dat zou jij toch ook niet leuk vinden, als je in Shanghai aan een talentenjacht deelnam en alleen maar aangesproken zou worden op kaas en kijken-kijken-niet-kopen?” Nee, zei Groenhart, het is erger: „In Shanghai kom je niet zo vaak, ik woon hier en ben Nederlander.”

Fresku: „De leugen is dat je blond haar en blauwe ogen moet hebben om een Nederlander te zijn.”

Maar ondanks die harde woorden begreep het gezelschap maar al te goed dat het voor die naar schatting 12 miljoen Nederlanders die niet veel contact hebben met landgenoten van andere etnische afkomst, heel moeilijk is om het probleem te begrijpen. Daarom is het ook zo belangrijk dat de media, vooral de televisie, hun verantwoordelijkheid beseffen.

De NPO belijdt steeds opnieuw prioriteit te leggen bij haar diversiteitsbeleid. Voor het eerst heb ik de afgelopen maanden de indruk dat je dat ook werkelijk aan veel programma’s begint te kunnen zien.

In de interviewreeks sprak Vuijsje ook met Jeroen Pauw, die zei dat zijn redactie besloten had dit jaar in elke uitzending aandacht te besteden aan vluchtelingen, integratie, diversiteit en verwante thema’s.

Het is hard nodig, getuige ook de voorspelbare hoon die het item over de Kaaskoppen in de sociale media weer ten deel viel. Maar die is niet langer praktisch unaniem. Ook daar is er een kentering in het debat waarneembaar, net als ten aanzien van Zwarte Piet. En Pauw had dinsdag weer een net iets hoger kijkcijfer dan Humberto Tan.