Een jarenzestigbed voor Beatrix

In Berlijn loopt vanaf april een expo over Staatsbezoeken, in het paleis waar Prins Claus klaagde over een erotische lampenkap.

Badkamer in paleis Schönhausen. Foto SPSG/ Günter Schneider (museumsportal-berlin.de)

Vandaag en morgen brengt ons koningspaar een staatsbezoek aan Frankrijk. Over dit soort bezoeken – nuttig om het contact tussen staten te bevestigen of te verbeteren – loopt vanaf april een tentoonstelling in paleis Schönhausen, in het vroegere Oost-Berlijn. De DDR wilde destijds internationaal meetellen en gebruikte staatsbezoeken om zichzelf te legitimeren.

In 1966 richtte zij een oud Hohenzollernpaleis in als Gästehaus. Staatsgasten als Fidel Castro en Michail Gorbatsjov kregen in Schönhausen een ontvangstkamer, een Damenschlafzimmer („mit femininer Ausstrahlung”) en een Herrenschlafzimmer („mit männlicher Wirkung”) tot hun beschikking.

Mijn bezoek aan het paleis heeft een andere reden: het deels Oranje verleden ervan. Niet alleen werd het in 1662 gebouwd door een Nederlandse gravin (Sophie Theodora van Brederode), ook verbleven de Oranjes hier wegens hun hechte familiebanden met de koninklijke Hohenzollernfamilie veelvuldig. Zo woonde vanaf 1810 onze latere koning Willem I er met zijn vrouw, een Hohenzollernprinses. Ik ben benieuwd of er aandacht aan deze connectie is besteed.

In het paleis ontmoet ik conservator Jörg Kirschstein die druk bezig is met het inrichten van de Staatsbezoek-tentoonstelling. Hij weet het Oranjeverleden van het paleis uit te breiden met nog een bezoek: „Wist u dat de laatste staatsgast die hier verbleef, uw koningin Beatrix met haar man prins Claus was?” Hij vertelt dat zij in april 1991 als eerste een staatsbezoek aan het herenigde Duitsland bracht. De vraag was: waar kon het koninklijk paar worden ondergebracht?

Het DDR-Gästehaus was uitstekend geoutilleerd, en zo belandden onze koningin en prins in Schönhausen. De vorstin sliep er in een jarenzestigbed met – opmerkelijk – op het nachtkastje een lamp uit 1978 met op de perkamenten kap tien erotische taferelen. Prins Claus zou gezegd hebben, dat deze lamp beter kon worden „ausgeräumt”. De ernaast gelegen paarse badkamer was in de jaren zestig weliswaar nieuw ingericht, maar men vond de DDR-wc en -wastafel niet vorstelijk genoeg en liet ze voor dit hoge bezoek vervangen. In de staatsbezoek-tentoonstelling zal het slaapgedeelte weer precies worden ingericht als toen. Inclusief de erotische lamp.