ECB verlaagt rente naar 0 procent en breidt opkoopprogramma uit

Het belangrijkste rentetarief wordt verlaagd naar 0 procent. De depositorente gaat van -0,3 naar -0,4.

Voorzitter Mario Draghi van de ECB. Foto Jonas Roosens / ANP

De Europese Centrale Bank gaat de aanhoudende crisis in Europa met grof geschut te lijf. De bank van de eurozone kondigde donderdag aan dat alle rentetarieven nog verder omlaag gaan. Ook breidt de ECB het opkoopprogramma voor obligaties verder uit, van 60 naar 80 miljard euro per maand.

Het belangrijkste rentetarief wordt verlaagd van 0,05 procent naar 0 procent. Daarnaast moeten banken in de toekomst nog meer geld betalen als ze overtollige tegoeden ‘s nachts willen stallen in ‘Frankfurt’. De rente daarvoor wordt verlaagd van -0,3 naar -0,4 procent. Dit moet aansporen tot het uitlenen van geld aan burgers en bedrijven.

Twitter avatar markbeunderman Mark Beunderman Ziet eruit als grote comeback Draghi na de voor de markten teleurstellende vergadering van december. Haviken Knot/Weidmann moeten slikken

Europese banken hadden de voorbije weken hun zorg geuit over de negatieve depositorente. Deze zou ze op kosten jagen en hun winstmarges onder druk zetten. Maar de banken worden nu elders gecompenseerd. Want er gaat ook nog een derde tarief omlaag, de zogeheten ‘marginale leenfaciliteit’ voor banken die niet goed kunnen lenen op de commerciële geldmarkt.

Meer en andere obligaties kopen

Naast het aanpassen van de rente gaat de ECB het in 2014 aangekondigde opkoopprogramma voor obligaties verder uitbreiden. Bovendien gaat de ECB ook nieuwe soorten obligaties opkopen: die van bedrijven. Aan de lengte van het programma wordt niets veranderd. Het opkopen gaat door tot maart 2017.

Tot slot blaast de ECB ook een programma voor langdurig krediet aan de banken (TLTRO) nieuw leven in. Dat programma werd in het leven geroepen in 2014, en krijgt een nieuwe ronde in juni. De rente op deze leningen kan zo laag zijn als de depositorente – dus negatief.

Onder beleggers werd er aanvankelijk positief gereageerd op de maatregelen van de Europese Centrale Bank. De koers van de euro daalde in korte tijd van 1,098 dollar naar 1,085 dollar. Rond 15.00 uur - vijf kwartier na het rentebesluit - is de euro echter al weer 1,096 dollar waard.

Doelstelling is groei aanjagen

Met de extra stimuleringsmaatregelen om de economische groei en de inflatie aan te jagen, weerstaat het ECB-bestuur de recente kritiek op zijn beleid.
ABN-Amro-topman Gerrit Zalm zei in februari tegen RTL dat Draghi zich erbij neer moet leggen dat “je met monetair beleid niet alles kunt doen”.

Zalms collega van Rabobank, Wiebe Draijer, stelde dat het ruime monetaire beleid van centrale banken, ook in de VS en Japan, leidt tot “instabiliteit op de financiële markten”. Bankiers in andere landen lieten zich in gelijke zin uit.

De Bank voor Internationale Betalingen (BIS), ook wel bekend als de ‘bank van centrale banken’, stelde zondag in een rapport dat er “grote onzekerheid” bestaat over de effecten van nóg lagere rentes.

De ‘duiven’ hebben de overhand

De uitbreiding van het opkoopprogramma van obligaties en de lagere depositorente laten ook zien dat de ‘duiven’ binnen het ECB-bestuur, die een ruim monetair beleid voorstaan, de overhand hebben. De president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot, en zijn Duitse collega Jens Weidmann hebben zich meermaals publiekelijk uitgesproken tegen de obligatiekoop. Zij hebben een uitbreiding ervan niet weten te voorkomen.

Twitter avatar markbeunderman Mark Beunderman Lijkt me dat dit geen unaniem besluit was #ECB

Er was Draghi veel aan gelegen een herhaling van de vergadering van december te voorkomen. Toen deed het ECB-bestuur minder dan verwacht, waarna de koers van de euro omhoog schoot. En dat is slecht voor de economische groei (export wordt duurder) en voor de inflatie (import wordt goedkoper).

Het officiële inflatiedoel van de ECB is: vlak onder de 2 procent. Dat doel is belangrijk omdat inflatie van net onder de 2 procent als optimaal geldt: de economie kan gezond groeien zonder dat de prijzen de pan uitrijzen.

    • Joost Pijpker
    • Mark Beunderman