Zolang we Hollywood napraten, is het nog de Amerikaanse Eeuw

Deze week kwam The Hollywood Reporter met een actuele top-100 van filmquotes, gebaseerd op een enquête onder filminsiders. Hun top 3? 1: „Frankly, my dear, I don’t give a damn.” (Gone with the Wind) 2: „Here’s looking at you, kid.” (Casablanca) 3) „You’re gonna need a bigger boat.” (Jaws) Amerikaanse regisseurs blijken een voorkeur te hebben voor „I’m gonna make him an offer he can’t refuse” (The Godfather), studiobonzen voor „may the force be with you” (Star Wars) en producers voor „shut up, just shut up, you had me at ‘hello’.” (Jerry Maguire)

Het zijn citaten die, al dan niet nagesynchroniseerd, overal bekend zijn: Hollywood is werelderfgoed. Ook als Nederlander denk je bij filmcitaten niet in eerste plaats aan „houdt het dan nooit op?” of „buurman, wat doet u nu?”

De filmcitaten in de top-100 zijn doorgaans van middelbare leeftijd. Ruwweg een kwart komt uit oude klassiekers als Casablanca, Hollywood Blvd. en All About Eve, het gros uit de jaren zeventig tot en met negentig. Films die al tientallen jaren op tv en video circuleren. „Chewie, we’re home” (2015) is op plaats 89 de grote uitzondering, maar Star Wars is sowieso alomtegenwoordig in deze lijst.

Wat ook opvalt: heb je de films in kwestie niet gezien, dan blijft er weinig van de citaten over. „I love the smell of napalm in the morning”, „I am your father” of „you talkin’ to me?”: het betekent allemaal niets zonder overste Kilgore, Darth Vader of Travis Bickle op je netvlies. Bon mots, oneliners of comebacks die ook buiten de filmcontext boeien, tref je nauwelijks in deze top-100. Wat niets aan de pret van de lijst afdoet ,want „we’ll always have Paris” en „I’ll be back” toveren direct allerlei beelden en emoties tevoorschijn. Om die beelden gaat het, niet zozeer om de woorden.

Zelf heb ik veel op deze top-100 aan te merken. Waar is „round up the usual suspects”? Waarom ontbreekt „I am Spartacus” of „E.T. phone home”? Maar de vraag is eerder waarom ik die citaten mis. Omdat ik ze zelf soms gebruik? De top-100 van filmcitaten herinnert je eraan wat film zo verleidelijk maakt voor een diersoort dat dol is op na-apen. Films zijn niet zozeer bedoeld om te onderwijzen of te betogen, maar reikt ons zinnen aan om te herhalen en rollen om na te spelen. En zolang Hollywood dat deel van ons bewustzijn gekoloniseerd houdt, is de Amerikaanse Eeuw nog lang niet voorbij.